0212 302 68 08 Teklif al
Ana sayfa Hizmetler Rehber Blog SSS Mevzuat Hakkımızda Referanslar İletişim Teklif al

0212 302 68 08info@asaltmgd.com

Reflektörlü yelek ve baret taşıyan iki saha personeli

Tehlikeli Madde Eğitimi ZorunluluğuKimler, Ne Zaman, Nasıl?

Eğitim yükümlülüğü 2025'te değişti: göreve başlamadan önce ve her iki yılda bir. Kimin alacağını, kimin verebileceğini ve e-Devlet üzerinden nasıl planlandığını madde madde anlatıyoruz.

Güncelleme 7 dk okumaMadde numaralı
İçindekiler
  1. Tehlikeli madde eğitimi kimler için zorunlu?
  2. Hangi işletmeler kapsama giriyor?
  3. ADR Bölüm 1.3 eğitimi kaç bölümden oluşur?
  4. Eğitim ne sıklıkla tekrarlanır?
  5. ADR eğitimi tamamlama belgesi nedir?
  6. Eğitimi kim verebilir?
  7. Eğitim planı nasıl hazırlanır ve e-Devlet üzerinden nasıl bildirilir?
  8. Eğitim süresi, sınav ve başarı şartı
  9. Eğitim kayıtları
  10. Sürücüler ayrı
  11. Sık sorulan sorular

Kısaca

  • Tehlikeli madde eğitimi zorunluluğu, tehlikeli madde süreçlerinde görev alan personeli kapsar; sürücüler ayrı SRC5 sertifikası taşır.
  • 6/2/2025 tarihli değişiklikle ritim: göreve başlamadan önce ve her iki yılda bir.
  • Eğitim iki bölüm; her bir eğitim asgari 2 saat, sonunda 20 soruluk sınav.
  • Belge 2 yıl geçerli; kayıtlar 5 yıl saklanır.

"Her yıl Ocak'ta eğitim veriyoruz" diyen işletme, 2025'ten önceki kuralı uyguluyor. Kural değişti. Ritim değişti. Belgenin şekli değişti. Değişmeyen tek şey, kayıt yoksa eğitimin de yok sayılması. O hiç değişmedi.

Bu sayfa tehlikeli madde eğitimi zorunluluğunu güncel hâliyle anlatır: kim alır, kim verir, kaç saat, hangi sınav, hangi belge, hangi sistemden. Her sayının yanında yönetmelik ya da yönerge maddesi var.

Tehlikeli madde eğitimi kimler için zorunlu?

Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik (RG 18/6/2022, sayı 31870) Md. 27/1-b, TMGD hizmeti alma zorunluluğu olan işletmeler ile TMGDK'ları, tehlikeli madde süreçlerinde çalışan personele ADR Bölüm 1.3 eğitimlerini verdirmek ve kayıtlarını tutmakla müştereken yükümlü kılar.

TMGD zorunluluğu bulunmayan TMFB sahibi işletmeler de aynı eğitimden doğrudan sorumludur (Md. 7/9). Danışmandan muaf olmak, eğitimden muaf olmak değildir; muaf işletme eğitimi kendisi planlar.

Yükümlülük zinciri geniştir. Yönetmelik Md. 2/1-a kapsamı alıcı, boşaltan, dolduran, gönderen, paketleyen, yükleyen, tank konteyner işletmecisi, taşımacı ve taşıt sürücüsü olarak sayar. Tehlikeli maddeyle temas eden personel bu zincirin neresinde olursa olsun kapsamdadır; depoda paleti çeken işçi de, ofiste sevk irsaliyesine UN numarasını yazan personel de, kapıda tankeri karşılayan güvenlik görevlisi de aynı yükümlülüğün içindedir.

Kapsam dışı kalan tek grup sürücülerdir; onlar için ayrı bir sertifika düzeni vardır ve sayfanın sonunda anlatıyoruz.

Hangi işletmeler kapsama giriyor?

Yönetmelikteki eğitim bentleri ve Yönerge faaliyet belgesine bağlanır. Taşımacı miktara bakılmaksızın TMFB alır; diğerleri son bir takvim yılında 20 ton ve üzeri alım, gönderim ya da paketleme, yükleme, doldurma veya boşaltma yaptığında alır ve eşik her faaliyet için ayrı hesaplanır (Md. 7/1-a, b, c, ç). 1.4S dışındaki Sınıf 1 ile 1.7.1 kapsamı dışındaki Sınıf 7'de miktara bakılmaz (Md. 7/1-d). Belgesi olan her işletme, TMGD zorunluluğu olsun ya da olmasın, personelini eğitir.

Durum Eğitim yükümlülüğü Dayanak
TMFB var, TMGD zorunlu Evet; işletme ve TMGDK müşterek Md. 27/1-b
TMFB var, TMGD muaf Evet; işletme doğrudan Md. 7/9
TMFB yok Yönetmelikte ayrı eğitim bendi yok; ADR 1.3 yine uygulanır Md. 7; ADR 1.3.1

Kimin TMGD zorunluluğu olduğunu TMGD bulundurma zorunluluğu sayfasında, belgenin nasıl alınacağını TMFB nasıl alınır sayfasında anlattık.

ADR Bölüm 1.3 eğitimi kaç bölümden oluşur?

ADR'nin kendi metni eğitimi üç başlıkta anlatır: genel farkındalık, göreve özgü, emniyet. Türkiye uygulaması ise farklı. Bakanlık Makamı'nın 7/1/2025 tarihli ve 2433928 sayılı Olur'u ile yürürlüğe giren Tehlikeli Maddelerin Karayolu Taşımacılığı Sürecinde Görev Alacak Kişilerin Eğitimi Hakkında Yönerge, eğitimi iki bölümde düzenler (Md. 8/1):

  1. Genel bilinçlendirme ve emniyet eğitimi: Görevlendirilen tüm çalışanlar alır.
  2. Göreve özgü eğitim: Tehlikeli madde süreçlerinde fiilen görev alan personel ayrıca alır (Md. 8/2).

Yani ofiste sevkiyat planlayan personel birinci bölümü alır; rampada dolum yapan operatör ikisini de. Ayrım işe göre yapılır, unvana göre değil; depo müdürü de fiilen forklift kullanıyorsa göreve özgü eğitim alır. "Türkiye'de üç ayrı belge alınır" diyen sayfalar ADR'nin ayrımını yönergenin yerine koyuyor.

Yönerge'nin geçiş hükmü altı aylık bir uyum süresi tanıdı (Geçici Md. 1). 2025'ten itibaren verilen eğitimler bu yönergeye göre yapılır.

Eğitim ne sıklıkla tekrarlanır? 2025 değişikliğiyle gelen iki yıllık kural

Tarihçe üç adımdır:

  1. 2022: Yönetmelik Md. 27/1-b, eğitimi işe girişte ve her yılın ilk ayı içinde öngördü.
  2. 2023: Bakanlık Makamı'nın 11/1/2023 tarihli Olur'u ile dönem her yılın ilk üç ayı olarak uygulandı; UHDGM 13/1/2023'te duyurdu.
  3. 2025: 6/2/2025 tarihli ve 32805 sayılı Resmî Gazete'deki değişiklikle kural "göreve başlamadan önce ve her iki yılda bir" oldu.

Yürürlükteki ritim üçüncüsüdür. "Her yıl ilk üç ay" ifadesi artık tarihçedir; güncel kural olarak yazan sayfalar 2025 değişikliğini görmemiştir. İki yıllık ritim, yönergedeki iki yıllık belge geçerliliğiyle de uyumludur.

Bir istisna: görev değişikliği. İşe giriş ya da görev değişikliğinde göreve özgü uygunluk kontrolü zorunludur; yapılmazsa mevcut göreve özgü belge geçersiz sayılır (Yönerge Md. 12/1 ve 12/4). Depodan dolum hattına geçen personel, belgesi iki yıl dolmamış olsa bile kontrolden geçer.

ADR eğitimi tamamlama belgesi nedir, ne kadar geçerlidir?

Eğitimi tamamlayan ve sınavı geçen personele ADR eğitimi tamamlama belgesi düzenlenir. Geçerlilik süresi 2 yıldır (Yönerge Md. 13/4).

Belge kişiye aittir. İşletmeye değil. Personel işletme değiştirdiğinde belge onunla gider; yeni işletme yalnızca göreve özgü uygunluk kontrolünü yapar (Md. 12/1). Bu, sektördeki "her işletmede sıfırdan eğitim" pratiğini gereksiz kılar; ama kontrolü atlamak göreve özgü belgeyi geçersiz kılar (Md. 12/4).

Eğitimi kim verebilir? TMGD, TMGDE, TMGDK ve TMGDEK

Eğitim verecek kişide geçerli TMGD ya da TMGDE sertifikası zorunludur (Yönerge Md. 7/1). Kurum olarak eğitimi şunlar verebilir (Md. 5/7):

  • TMGD istihdam eden TMFB sahibi işletmeler.
  • TMGDK'lar.
  • TMGDEK'ler (tehlikeli madde güvenlik danışmanı eğitimi kuruluşları).

Yani "iş güvenliği uzmanımız anlattı" cümlesi yönerge karşısında geçersizdir. Sertifika şarttır. Danışmanlık sözleşmesi olan işletmede eğitimi atanmış TMGD verir ve bu, eğitim hizmetimizin parçasıdır.

Eğitim planı nasıl hazırlanır ve e-Devlet üzerinden nasıl bildirilir?

Burası rakiplerin hiç yazmadığı, denetimde ise en çok sorulan kısımdır. Adımlar:

  1. Dönem açma: Eğitim dönemi kamu.turkiye.gov.tr üzerinden açılır (Yönerge Md. 11/1).
  2. Onay: Eğitimi verecek kişi dönemi e-Devlet'ten onaylar; onaylamazsa dönem otomatik iptal olur (Md. 11/6).
  3. Bildirim süresi: Dönem, eğitimden en az 3 gün önce bildirilir (Md. 11/7).
  4. Katılımcı sınırı: Dönem başına en az 1, en fazla 30 katılımcı (Md. 11/3).
  5. Eğitim ve sınav: Program yönergedeki süre ve sınav kurallarına göre yürütülür.
  6. Belge ve kayıt: Tamamlama belgeleri düzenlenir, kayıtlar arşivlenir.

UHDGM, 20/3/2025 tarihli duyurusunda dönem onayı hükümlerini ayrıca hatırlattı. Onaysız dönem, verilmemiş eğitimdir; salonda otuz kişi oturmuş, imza listesi dolmuş, sunum bitmiş olsa bile sistemde onaylanmamış bir dönem denetim memuru için hiç açılmamış demektir.

Eğitim süresi, sınav ve başarı şartı

Yönerge Md. 10/1, Md. 9'da sayılan eğitimlerin (genel bilinçlendirme, emniyet, göreve özgü) her biri için asgari 2 saat öngörür; 30 dakikada bir en az 10 dakika ara verilir (Md. 10/3), program en geç saat 18.00'e kadar sürer (Md. 10/4). İki bölümü alan personelin toplam asgari süresi bu üç başlığa göre planlanır; dönem açarken sistemin kabul ettiği süreyi kontrol edin.

Sınav Yönerge Md. 5/4'te yazar: 20 soru, başarı eşiği 100 üzerinden 60. Başarısız olana 10 gün içinde bütünleme hakkı verilir; orada da başarısız olan eğitimi yeniden alır.

Sektörde dolaşan "on iki saatlik zorunlu eğitim" ya da "ADR temel sürücü eğitimi on dokuz saat" gibi rakamlar bu yönergeye ait değildir; ilki dayanaksızdır, ikincisi SRC5 sürücü eğitimine ilişkindir ve biz onu birinci elden doğrulayamadık.

Eğitim kayıtları: ne tutulur, ne kadar saklanır?

ADR 1.3.3 kayıtların işverence tutulmasını ve yeni işe girişte doğrulanmasını ister, süreyi yetkili makama bırakır. Türkiye'de kayıtlar fiziki ya da dijital ortamda en az 5 yıl saklanır (Yönerge Md. 5/8 ve 7/5). TMGD Hizmetleri Yönetmeliği Md. 16/8 de TMGDK'nın eğitim kayıtlarını 5 yıl saklamasını ister; Karayolu Yönetmeliği Md. 27/1-ğ, faaliyet tespit raporuna esas belgeler için aynı süreyi verir.

Tutulacaklar: dönem kaydı ve e-Devlet onayı, katılımcı listesi ve imzalar, eğitim bölümleri, eğitmenin sertifika bilgisi, sınav sonuçları, tamamlama belgeleri. Altı kalem, beş yıl.

Eğitim verilmezse yaptırım vardır: Yönetmelik Md. 36/1-r, Md. 27/1-b'ye aykırı hareket eden işletme ve TMGDK'ya idari para cezası öngörür; 17/10/2026 tarihli ve 33403 sayılı değişiklikle yeniden yazılan metinde tutar işletme ve TMGDK için ayrı ayrı 12.758 TL'dir; TMGD'den muaf TMFB sahibinin Md. 7/9'a aykırılığı da 12.758 TL'dir (Md. 36/1-ç). Tutar her yıl yeniden değerleme oranında artar (Md. 36/6); bent bent tutarları idari para cezaları sayfasında anlattık.

Sürücüler ayrı: SRC5 belgesi ve ADR 1.3 eğitiminden farkı

Sürücü, işletme içi eğitim yönergesinin kapsamı dışındadır; geçerli SRC5 taşıyan personel Yönerge Md. 2/2-a ile hariç tutulmuştur. SRC5, ADR Bölüm 8.2 kapsamında Bakanlıkça düzenlenen Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Sertifikası'dır (Yönetmelik Md. 4/1-ff); tehlikeli madde taşıyan sürücüde bulunması zorunludur (Md. 5/4).

SRC5 5 yıl geçerlidir; yenileme tazeleme eğitimi ve sınavla yapılır, son on iki ay içinde yenilenen belgenin yeni süresi eskisinin bitiminden başlar (ADR 8.2.2.8). Yani:

  • Sürücü: SRC5, Bakanlık sınavı, 5 yıl.
  • Diğer personel: ADR 1.3 eğitimi, işletme içi sınav, 2 yıl.

Bir nakliye firmasında iki sistem yan yana çalışır. Sürücünün SRC5'i, yükleme personelinin eğitim yükümlülüğünü kapatmaz; yükleme personelinin belgesi de sürücüyü direksiyona geçirmez. SRC5'in ne olduğunu ADR nedir sayfasında anlattık.

Sık sorulan sorular

Tehlikeli madde eğitimi zorunluluğu kimi kapsar?

Tehlikeli madde süreçlerinde görev alan tüm personeli: alıcı, boşaltan, dolduran, gönderen, paketleyen, yükleyen, tank konteyner işletmecisi ve taşımacı işletmelerinin çalışanları (Yönetmelik Md. 2/1-a, 27/1-b, 7/9). Sürücüler SRC5 ile ayrı.

Eğitim ne sıklıkla tekrarlanır?

Göreve başlamadan önce ve her iki yılda bir (6/2/2025 tarihli, 32805 sayılı RG değişikliği). "Her yıl ilk üç ay" eski kuraldır.

Eğitim kaç saat sürer?

Md. 9'da sayılan eğitimlerin (genel bilinçlendirme, emniyet, göreve özgü) her biri için asgari 2 saat (Yönerge Md. 10/1).

Sınav var mı?

Evet. 20 soru, başarı eşiği 60; başarısıza 10 gün içinde bütünleme (Yönerge Md. 5/4).

Eğitimi iş güvenliği uzmanı verebilir mi?

Hayır. Eğitmenin geçerli TMGD veya TMGDE sertifikası olmalıdır (Yönerge Md. 7/1).

Eğitim kayıtları ne kadar saklanır?

En az 5 yıl (Yönerge Md. 5/8 ve 7/5; TMGD Yön. Md. 16/8).

Kaynaklar 9 resmî metin ve çapraz kontrol

Resmî

  1. UHDGM, Tehlikeli Maddelerin Karayolu Taşımacılığı Sürecinde Görev Alacak Kişilerin Eğitimi Hakkında Yönerge (2025): https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/ylrpfcya/yonerge-removed-merged-1.pdf
  2. Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik, RG 18/6/2022, sayı 31870 (UHDGM resmî PDF): https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/fxflxsb4/tehlikeli-maddelerin-karayolu-ile-tasinmasi-yonetmelik-62b01f085fe6c.pdf
  3. UHDGM, Sıkça Sorulan Sorular (SRC5 süresi ve sınav esasları): https://uhdgm.uab.gov.tr/egitim-ve-belgelendirme-daire-baskanligi/sikca-sorulan-sorular-ve-cevaplari/
  4. UHDGM, yönergenin yürürlüğe girdiğine ilişkin duyuru: https://uhdgm.uab.gov.tr/duyurular/tehlikeli-maddelerin-karayolu-tasimaciligi-surecinde-gorev-alacak-kisilerin-egitimi-hakkinda-yonerge-yururluge-girmistir
  5. UHDGM, ADR eğitim dönemi onayı hakkında önemli duyuru (20/3/2025): https://uhdgm.uab.gov.tr/duyurular/onemli-duyuru-tehlikeli-maddelerin-karayolu-tasimaciligi-surecinde-gorev-alacak-kisilerin-egitimi-hakkinda-yonerge-hukumleri-hakkinda
  6. UHDGM, ADR Bölüm 1.3 kapsamındaki eğitimin süresine ilişkin duyuru (13/1/2023): https://uhdgm.uab.gov.tr/duyurular/adr-bolum-13-kapsamindaki-egitimin-suresine-iliskin-duyuru/
  7. UHDGM, kamu.turkiye.gov.tr kullanım kılavuzu duyurusu: https://uhdgm.uab.gov.tr/duyurular/tehlikeli-maddelerin-karayolu-tasimaciligi-surecinde-gorev-alacak-kisilerin-egitimi-hakkinda-yonerge-kapsaminda-kamuturkiyegovtr-uzerinden-sunulan-hizmetler-ile-ilgili-kullanim-kilavuzu-yayimlanmistir/
  8. Mevzuat Bilgi Sistemi, yönetmelik kaydı: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39908&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  9. UNECE, ADR 2025, ECE/TRANS/352 (1.3.1, 1.3.3, 8.2.2.8): https://unece.org/transport/standards/transport/dangerous-goods/adr-2025-agreement-concerning-international-carriage

Çapraz kontrol

  1. Lexpera, yönetmelik konsolide metni (6/2/2025 değişikliği): https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/yonetmelikler/tehlikeli-maddelerin-karayoluyla-tasinmasi-hakkinda-yonetmelik-4
  2. İMEAK Deniz Ticaret Odası, ADR eğitim yönergesi sirküleri: https://www.denizticaretodasi.org.tr/tr/sirkuler/tehlikeli-madde-tasimaciligi-adr-egitim-yonergesi-hk-23073
Hazırlayan ASAL TMGD Danışmanlık EkibiYayım Son güncelleme

Bu konuda sorunuz mu var?

Kısaca yazın; cevabı dayandığı maddeyle birlikte gönderelim.

Bu alan gerekli.
Bu alan gerekli.
Bu alan gerekli.

Bu form bilgilerinizi kendisi kaydetmez. Mesajınız WhatsApp ya da e-posta uygulamanızda hazır açılır; göndermeden önce görebilirsiniz.

Mesajınız hazır. Nasıl göndermek istersiniz?

Mevzuat bilgileri yayım tarihindeki Resmî Gazete metinlerine ve UHDGM yayınlarına dayanır; ceza tutarları 17/10/2026 tarihli ve 33403 sayılı değişiklik metnindeki değerlerdir ve her yıl yeniden değerleme oranında artar; uygulanan tutar için tutanak esastır.

Durumunuzu maddesiyle söyleyelim.

Faaliyet belgenizi ya da son yılın sevk kayıtlarını paylaşın. Hangi yükümlülüğün size düştüğünü ve dayandığı maddeyi yazılı olarak bildirelim.