İçindekiler
- TMGD bulundurma zorunluluğu kimi kapsıyor?
- Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi olmadan TMGD zorunluluğu doğar mı?
- 20 ton eşiği
- Sınıf 1, Sınıf 6.2 ve Sınıf 7
- Kimler TMGD hizmeti almak zorunda değil?
- "50 ton" yanılgısı
- TMGD istihdam etmek mi?
- Süreler
- Karayolu, demiryolu, denizyolu
- TMGD bulundurmamanın yaptırımı nedir?
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- TMGD bulundurma zorunluluğu, Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB) ile başlar.
- Yalnızca üç grup muaf: kapasitesi 50 tonun altındaki sadece taşımacılar, sadece alıcı ve tank konteyner işletmecileri, ikisinin kombinasyonu.
- Kalan herkes ilk TMFB'den sonra 30 gün içinde danışman atar.
- Her belge için ayda en az 18 saat hizmet.
"Bizim sektörde TMGD gerekmez" cümlesini çok duyarız. Sorun şu: yönetmelik sektör saymaz. Faaliyet sayar. Kaç ton aldığınıza, gönderdiğinize, doldurduğunuza bakar; tabelanızdaki kelimeye bakmaz.
Bu sayfa TMGD bulundurma zorunluluğunu yürürlükteki iki yönetmeliğin madde numaralarıyla anlatır. Hangi eşik hangi soruya cevap verir, üç istisna kimdir, süreler nedir. Sonunda hangi rakamın nereden geldiğini bilerek karar verirsiniz.
TMGD bulundurma zorunluluğu kimi kapsıyor?
Kural tek cümledir. Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik (RG 18/6/2022, sayı 31870) Md. 8/1: TMFB alan işletmeler, üç istisna dışında, TMGD hizmeti almak zorundadır.
Yani zorunluluğun kapısı TMFB'dir. Belge yoksa TMGD zorunluluğu da yoktur. Belge varsa, istisna listesinde değilseniz, zorunluluk kendiliğinden doğar. Kimya, akaryakıt, gübre, boya, lojistik: bunlar örnek, kural değil.
Zorunluluğun iki tarafı var. İşletme tarafını Karayolu Yönetmeliği düzenler; danışman tarafını ise aynı gün yayımlanan Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hizmetleri Hakkında Yönetmelik. İkisini birlikte okumadan tam cevap çıkmaz.
Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi olmadan TMGD zorunluluğu doğar mı?
Hayır. Ama bu, "belge almadım, rahatım" anlamına gelmez.
Belge almak zorunda olup almayan işletme iki ayrı aykırılık taşır: belgesizlik (Md. 7) ve danışmansızlık (Md. 8). Denetimde ikisi ayrı ayrı tutanağa girer. Bu yüzden asıl soru "TMGD gerekli mi" değil, "TMFB almak zorunda mıyım" sorusudur. Onun cevabı evetse, ikinci soru neredeyse her zaman evettir.
Belgenin nasıl alınacağını TMFB nasıl alınır sayfasında adım adım anlattık.
20 ton eşiği: TMFB almak zorunda olan işletmeler
Karayolu Yönetmeliği Md. 7/1, TMFB zorunluluğunu faaliyet konusuna göre sayar:
- Taşımacı ve tank konteyner / portatif tank işletmecisi: miktar şartı olmaksızın.
- Alıcı-Boşaltan: son bir takvim yılında 20 ton ve üzerinde tehlikeli madde alımı yapanlar (Md. 7/1-b).
- Gönderen: son bir takvim yılında 20 ton ve üzerinde gönderenler (Md. 7/1-c).
- Paketleyen, yükleyen, boşaltan, dolduran: bu faaliyetlerden herhangi birinde son bir takvim yılında 20 ton ve üzerinde işlem yapanlar, her faaliyet konusu için ayrı ayrı (Md. 7/1-ç).
Eşik 20 tondur. Elli değil. Bu rakam yalnızca "belge alacak mıyım" sorusuna cevap verir. Her faaliyet ayrı hesaplanır; alım, gönderim ve dolum miktarları birbirine eklenmez.
Miktar hesabında bir incelik var: alıcı ve boşaltan için ADR Bölüm 3.3, 3.4 ve 3.5 muafiyetleri kapsamındaki işlemler sayılmaz (Md. 7/2). Alım ve boşaltma toplamında sınırlı miktar ve istisnai miktar paketleri hesaba girmez; gönderim ve dolum hesabı için Md. 7/2'de böyle bir hüküm yoktur.
Bir de adres kuralı. Aynı ticari unvan altında farklı adreslerde çalışan şube, bayi, fabrika, şantiye, maden ocağı, depo ve atölyelerin her biri için ayrı TMFB gerekir (Md. 7/4). Merkez ofisin belgesi fabrikayı kurtarmaz.
Sınıf 1, Sınıf 6.2 ve Sınıf 7: miktara bakılmaksızın zorunluluk
Üç sınıf için 20 ton kuralı işlemez.
Sınıf 1 (patlayıcılar; 1.4S kodlu madde ve nesneler hariç) ve Sınıf 7 (radyoaktif; ADR 1.7.1 kapsamındakiler hariç) ile iştigal eden işletmeler, işlem yapılan miktara bakılmaksızın TMFB almak zorundadır (Md. 7/1-d). Bir kilo da olsa belge gerekir.
Sınıf 6.2 (bulaşıcı maddeler) için kural biraz farklı: Yönetmeliğin Ek-4'ünde yer alan işletmeler, faaliyet konularına bağlı olarak TMFB alır (Md. 7/1-e). Ek-4'te yer almayanlar, diğer tehlikeli maddeler için genel 20 ton kuralına tabidir (Md. 7/6).
Sınıfların ne anlama geldiğini bilmeden bu maddeyi uygulamak zordur; tehlikeli madde sınıfları sayfasında dokuz sınıfı örnekleriyle anlattık.
Kimler TMGD hizmeti almak zorunda değil? Yönetmelik Md. 8/1'deki üç istisna
Burası sayfanın en önemli bölümü. Çünkü mevzuat "kimler zorunlu" listesi yapmaz; "kimler muaf" listesi yapar ve gerisini zorunlu sayar.
Karayolu Yönetmeliği Md. 8/1'e göre TMFB almış işletmelerden yalnızca şunlar TMGD hizmeti almak zorunda değildir:
- Faaliyet konusu sadece "Taşımacı" olan ve taşıma yetki belgesine kayıtlı taşıtlarının toplam asgari kapasitesi 50 tonun altında olanlar.
- Faaliyet konusu sadece "Alıcı" ve/veya "Tank konteyner / portatif tank işletmecisi" olanlar.
- Bu iki bendin kombinasyonu.
Üç grup. Md. 8/1'de başka muafiyet yok.
Maddenin diğer fıkraları iki dar esneklik ve bir ek yük getirir:
- İdari adres (Md. 8/2): Birden fazla TMFB'si olan ve faaliyetlerini fiilen yürüttüğü adreslerde TMGD hizmeti alan işletme, yalnızca faturalandırma ve idari işlerini yürüttüğü büro, ofis veya acente adresi için, tehlikeli madde faaliyet tespit raporuyla belgelemek şartıyla TMGD hizmeti almak zorunda değildir. Bu esneklik, Md. 7/10 kapsamında başka adreslerden gönderim yapan işletmelere uygulanmaz.
- Devir (Md. 8/5): Faaliyet konusunu devreden işletme, devir sözleşmesi geçerli olduğu sürece devrettiği konu için TMGD hizmeti almak zorunda değildir.
- Her beş adrese bir danışman (Md. 8/3): Merkez TMFB'sine başka gönderim adresleri işleten "Gönderen" (Md. 7/10), işlettiği her beş adres için ayrıca bir TMGD atamak zorundadır.
Muaf olan işletmenin yükümlülükleri de sürer. Tehlikeli madde süreçlerinde görevlendirilecek personelin göreve başlamadan önce ve her iki yılda bir ADR Bölüm 1.3 eğitimlerini almasını sağlamak zorundadır (Md. 7/9, değişik RG 6/2/2025, sayı 32805). Ayrıca güvenlik planından, yıllık faaliyet raporundan ve yazılı prosedür ve formlardan doğrudan sorumludur (Md. 27/2 ile 27/1-c, ç, f). Muafiyet, eğitimden ve dosyadan muafiyet değildir.
"50 ton" yanılgısı: hangi eşik neyi belirliyor?
Arama sonuçlarında en sık rastlanan hata şu cümledir: "Elli tonun üzerinde tehlikeli maddeyle çalışan herkes TMGD bulundurmak zorunda." Yanlış. İki yönden.
Birincisi, 50 ton bir zorunluluk eşiği değil, bir muafiyet sınırıdır. İkincisi, yalnızca faaliyet konusu sadece "Taşımacı" olan işletmenin taşıt filosunun toplam kapasitesine bakar; alınan, gönderilen veya doldurulan maddenin tonajıyla ilgisi yoktur.
| Rakam | Neye bakar | Hangi soruya cevap verir | Madde |
|---|---|---|---|
| 20 ton | Son takvim yılında alınan, gönderilen, paketlenen, yüklenen, boşaltılan veya doldurulan madde miktarı (her faaliyet ayrı) | TMFB almak zorunda mıyım? | Md. 7/1-b, c, ç |
| 50 ton | Sadece taşımacı olan işletmenin kayıtlı taşıtlarının toplam asgari kapasitesi | Taşımacıysam TMGD'den muaf mıyım? | Md. 8/1-a |
Dolum yapan bir tesis için 50 ton diye bir eşik yoktur. Dolumda yirmi tona ulaşıp TMFB aldıysa, TMGD zorunludur. Nokta.
TMGD istihdam etmek mi, TMGDK'dan hizmet almak mı?
İki yol var; ikisi de yönetmelikte.
- Kendi bünyenizde istihdam: TMGD'yi 4857 sayılı İş Kanunu'na göre tam veya kısmi süreli çalıştırırsınız (TMGD Yön. Md. 5/1). Kişinin SGK'ya 2263.06 meslek koduyla bildirilmiş ve sertifikasının geçerli olması gerekir.
- TMGDK'dan hizmet: Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir kuruluşla sözleşme yaparsınız; danışman o kuruluşun bünyesinde istihdam edilir (Md. 5/1, 6/3).
Her iki hâlde de her faaliyet belgesi için ayrı bir hizmet sözleşmesi yapılır (Md. 6/3) ve atama e-Devlet üzerinden bildirilir (Md. 7/1).
Kapasite sınırı tercihi etkiler. İşletme bünyesinde tam süreli TMGD aynı vergi numarası altında en fazla on faaliyet belgesine, kısmi süreli TMGD toplamda en fazla dört belgeye atanabilir; TMGDK bünyesinde tam süreli on, kısmi süreli altı (Md. 6/5). Mülga tebliğ dönemindeki işletme sayısı sınırı yürürlükte değildir; sınır artık belge sayısına bağlıdır.
Hangi yolu seçerseniz seçin, danışman bağımsızdır; görevini yaparken işletme ya da TMGDK tarafından etki altında bırakılamaz (Md. 8/2). TMGD nedir sayfasında danışmanın görevlerini ayrıntılı listeledik.
Süreler: TMFB'den sonra 30 gün, atama onayı için 15 gün, ayda 18 saat
Zorunlu olduğunuzu öğrendiniz. Takvim şöyle işler:
- 30 gün: İlk defa TMFB alan işletme, belgeyi aldığı tarihten itibaren otuz gün içinde TMGD hizmeti almak zorundadır (Karayolu Yön. Md. 8/4).
- 15 gün: TMGD atama talebi, e-Devlet'e giriş tarihinden itibaren on beş gün içinde işletme yetkilisince onaylanmalıdır; onaylanmazsa işletme hizmet almış sayılmaz (TMGD Yön. Md. 7/3 ve 7/4).
- Ayda 18 saat: Her faaliyet belgesi için bir ayda on sekiz saatten az olmamak üzere hizmet alınır (Karayolu Yön. Md. 8/7; TMGD Yön. Md. 6/1).
- Atama sonlanırsa: Bakanlık sonlandırdıysa otuz gün, TMGDK, TMGD veya işletme sonlandırdıysa on beş gün içinde yeni atama (Md. 8/6).
Dört süre, dört ayrı tuzak. En sık düşülen ikincisidir: TMGDK atamayı yapar, işletme e-Devlet'e girip onaylamayı unutur, on beş gün geçer. Kayıtta danışman yoktur.
Karayolu, demiryolu, denizyolu: üç modda zorunluluk nasıl doğuyor?
TMGD Hizmetleri Yönetmeliği'nin 1. maddesi karayolu, denizyolu ve demiryolu taşımacılığını birlikte kapsar. "Faaliyet belgesi" tanımı da üç belgeyi birden ifade eder (Md. 4):
- TMFB: karayolu, ADR sertifikalı TMGD.
- TMFB-Dmr: demiryolu, RID sertifikalı TMGD.
- TYUB: denizyolu kıyı tesisi, IMDG Kod sertifikalı TMGD.
Önemli bir ayrıntı: TYUB sahibi kıyı tesisleri ayrıca TMFB almaz (Karayolu Yön. Md. 7/7). Aynı adreste hem TMFB hem TMFB-Dmr bulunan işletmeye ADR ve RID sertifikalı tek danışman atanırsa, danışmanın bir atama hakkı kullanılmış sayılır (TMGD Yön. Md. 6/7).
Modların kendi kurallarını ADR, RID ve IMDG Kod sayfalarında ayrı ayrı anlattık.
TMGD bulundurmamanın yaptırımı nedir?
Karayolu Yönetmeliği Md. 36/1-f, 8. maddenin birinci fıkrasına aykırı hareket eden işletmeye idari para cezası öngörür; TMFB almama için de aynı maddenin (c) bendi işler. 17/10/2026 tarihli ve 33403 sayılı değişiklikle yeniden yazılan metinde her ikisinin tutarı 25.518 TL'dir ve her ikisinde 30 gün düzeltme süresi vardır (Md. 36/2, 36/3). Dayanak 655 sayılı KHK'nın 28/A maddesidir.
Tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (Md. 36/6); uygulanan rakam için tutanak esastır. Bent bent tutarları, itiraz yolunu ve 2026'daki değişiklikleri idari para cezaları sayfasında ayrıntılı yazdık.
Ceza tek başına mesele değildir. Tutanaktan sonraki 30 günde atama yapılmazsa sonraki işlemleri Bakanlık belirler (Md. 36/3); yürürlükteki metinde aylık tekrarlanan ceza hükmü yoktur, ama danışmansız işletme sonraki her denetimde aynı aykırılıkla karşılaşır.
Sık sorulan sorular
TMGD bulundurma zorunluluğu hangi işletmeler için geçerli?
TMFB alan tüm işletmeler için, üç istisna hariç: kapasitesi 50 tonun altındaki sadece taşımacılar, sadece alıcı ve tank konteyner işletmecileri, bu ikisinin kombinasyonu (Karayolu Yön. Md. 8/1).
20 ton mu, 50 ton mu?
20 ton TMFB eşiğidir (Md. 7). 50 ton, yalnızca sadece taşımacı olan işletmenin taşıt kapasitesi için muafiyet sınırıdır (Md. 8/1-a). Dolum, paketleme veya gönderim yapan işletme için 50 ton diye bir eşik yoktur.
Yeni TMFB aldım, TMGD için ne kadar sürem var?
Otuz gün (Md. 8/4). Atamanın e-Devlet'te on beş gün içinde işletme yetkilisince onaylanması da şarttır (TMGD Hizmetleri Yönetmeliği Md. 7/3).
TMGD'yi kendim istihdam edebilir miyim?
Evet, İş Kanunu'na göre tam veya kısmi süreli. Kısmi süreli danışman toplamda en fazla dört belgeye atanabilir (TMGD Yön. Md. 6/5).
Muafsam hiçbir yükümlülüğüm kalmaz mı?
Kalır. Personelin ADR 1.3 eğitimini göreve başlamadan önce ve her iki yılda bir aldırmak zorundasınız (Md. 7/9). Güvenlik planı, yıllık faaliyet raporu ve yazılı prosedürlerden de doğrudan sorumlusunuz (Md. 27/2).
Atamam sonlandı, ne kadar sürem var?
Bakanlık sonlandırdıysa otuz gün, taraflardan biri sonlandırdıysa on beş gün (Md. 8/6).
Kaynaklar 6 resmî metin ve çapraz kontrol
Resmî
- Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik, değişiklikler işlenmiş hâli (UHDGM): https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/ivfpzpeg/tehlikeli-maddelerin-karayoluyla-tasinmasi-hakkinda-yonetmelik-degisiklikler-islenmis-62b456c60eb3f.pdf
- Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, RG 18/6/2022, sayı 31870 (UHDGM nüshası): https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/4h5bsqaa/tmgd-hizmetleri-yonetmelik.pdf
- UHDGM, Yönetmelikler dizini (yürürlük / mülga ayrımı): https://uhdgm.uab.gov.tr/mevzuat/yonetmelikler/
- Resmî Gazete, Karayolu Yönetmeliği, 18/6/2022: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/06/20220618-8.htm
- Resmî Gazete, TMGD Hizmetleri Yönetmeliği, 18/6/2022: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/06/20220618-7.htm
- Resmî Gazete, mülga TMGD Tebliği değişikliği, 19/4/2017: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/04/20170419-10.htm
Çapraz kontrol
- Lexpera, Karayolu Yönetmeliği metni: https://www.lexpera.com.tr/resmi-gazete/metin/tehlikeli-maddelerin-karayoluyla-tasinmasi-hakkinda-yonetmelik-31870
- UHDGM, Sıkça Sorulan Sorular: https://uhdgm.uab.gov.tr/egitim-ve-belgelendirme-daire-baskanligi/sikca-sorulan-sorular-ve-cevaplari/
Mevzuat bilgileri yayım tarihindeki Resmî Gazete metinlerine dayanır; ceza tutarları 17/10/2026 tarihli ve 33403 sayılı değişiklik metnindeki değerlerdir ve her yıl yeniden değerleme oranında artar; uygulanan tutar için tutanak esastır.








