0212 302 68 08 Teklif al
Ana sayfa Hizmetler Rehber Blog SSS Mevzuat Hakkımızda Referanslar İletişim Teklif al

0212 302 68 08info@asaltmgd.com

Turuncu plakalı ADR tankeri karayolunda, tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı konusu

TMGD Nedir?Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı Rehberi

TMGD, Bakanlık sertifikalı tehlikeli madde güvenlik danışmanıdır. Kimin zorunlu olduğunu, görevlerini ve sertifika sürecini yürürlükteki yönetmelik maddeleriyle anlatıyoruz.

Güncelleme 10 dk okumaMadde numaralı
İçindekiler
  1. TMGD nedir?
  2. TMGD'nin yasal dayanağı
  3. TMGD ile TMGDK arasındaki fark nedir?
  4. Hangi işletmeler TMGD bulundurmak zorunda?
  5. TMGD zorunluluğundan kimler muaf?
  6. TMGD'nin görevleri nelerdir?
  7. Yıllık faaliyet raporu ve kaza raporu
  8. TMGD nasıl olunur?
  9. TMGD sertifikası kaç yıl geçerli?
  10. TMGD atanmazsa ne olur?
  11. Sık sorulan sorular

Kısaca

  • TMGD nedir: Bakanlık sertifikalı, ADR ve RID 1.8.3 kapsamında işletmeyi denetleyen bağımsız tehlikeli madde güvenlik danışmanı.
  • TMFB alan işletmelerin çoğu 30 gün içinde TMGD atamak zorunda.
  • Her belge için ayda en az 18 saat hizmet gerekir.
  • Sertifika 5 yıl geçerli; yenileme sınavla.

Tehlikeli madde taşıyan, dolduran, paketleyen veya depolayan bir işletme sahibiyseniz "TMGD nedir" sorusuyla büyük ihtimalle bir denetim yazısının ya da faaliyet belgesi başvurusunun ortasında karşılaştınız. Sektörde dolaşan cevapların çoğu 2014 tarihli tebliğden kopyalanmış paragraflardır. Aynı cümleler. Aynı hatalar. Oysa çerçeve 2022'de değişti. Hem de köklü biçimde.

Bu sayfada TMGD kavramını yürürlükteki üç yönetmeliğin madde numaralarıyla anlatıyoruz. Sıra belli: kim zorunlu, kim muaf, danışman ne yapar, sertifika nasıl alınır. Her rakamın kaynağı yönetmelik metninin ilgili maddesidir.

TMGD nedir, tehlikeli madde güvenlik danışmanı ne demek?

TMGD, "Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı" ifadesinin kısaltmasıdır. Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesi TMGD'yi, Bakanlık tarafından bu adla sertifika düzenlenmiş kişi olarak tanımlar. Aynı madde TMGDK'yı da tanımlar: TMGD hizmeti vermek üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş tüzel kişi. İki tanım. Bir madde.

Yani TMGD bir kişidir. TMGDK ise kuruluş. İkisi arasındaki farkı ayrı bir başlıkta açacağız.

Görev alanı? ADR ve RID 1.8.3. Danışmanın yaptığı her iş doğrudan bu bölüme dayanır. Bu bölüm, tehlikeli madde işlemi yapan her işletmenin bir güvenlik danışmanı atamasını ister; Türkiye bu yükümlülüğü 2022'de yayımlanan üç yönetmelikle iç hukukuna taşımıştır. Kısacası TMGD, uluslararası sözleşmeden doğan bir görevi işletmenin günlük akışında yürüten ve kayıt altına alan uzmandır.

TMGD'nin yasal dayanağı: ADR 1.8.3'ten 2022 yönetmeliklerine

Türkiye, tehlikeli malların karayoluyla uluslararası taşımacılığına ilişkin ADR sözleşmesine 2010 yılında katıldı. Demiryolu tarafında ise COTIF'in C ekindeki RID esas alınır. İki metin. Yönetmeliğin 3. maddesi dayanak olarak tam bu ikisini, yani 5434 sayılı Kanun'la taraf olunan ADR'yi ve 3172 sayılı Kanun'la onaylanan COTIF'in C ekini gösterir.

Bugün TMGD alanını üç yönetmelik birlikte düzenler:

  1. Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hizmetleri Hakkında Yönetmelik (RG 18/6/2022, sayı 31870): TMGD ve TMGDK'nın çalışma düzeni, atama, bağımsızlık.
  2. Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik (RG 18/6/2022, sayı 31870): kimin faaliyet belgesi alacağı, kimin TMGD hizmeti alacağı, yaptırımlar.
  3. Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı ve Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitim Yönetmeliği (RG 6/7/2022, sayı 31888): eğitim, sınav, sertifika ve yenileme.

Karayolu Yönetmeliği o tarihten bu yana iki kez değişti (RG 6/2/2025, sayı 32805 ve RG 17/10/2026, sayı 33403); bu sayfadaki madde atıfları değişiklikler işlenmiş metne göredir. İkinci yönetmeliğin 43. maddesi, 24/4/2019 tarihli ve 30754 sayılı önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırdı. Bu yüzden 2019 metnine dayanan ceza tabloları ve süre bilgileri bugün yürürlükte olmayan bir metni anlatır.

TMGD ile TMGDK arasındaki fark nedir?

Ayrım basit. Sonuçları büyük.

  • TMGD: Sertifikalı gerçek kişi. İşletmede istihdam edilebilir ya da bir TMGDK bünyesinde çalışabilir.
  • TMGDK: Bakanlıktan yetki belgesi almış tüzel kişi. İşletmelere sözleşmeyle TMGD hizmeti sağlar.

Yönetmeliğin 8. maddesinin 2. fıkrası, TMGD'nin görevini yaparken bağımsız olduğunu ve işletme ya da TMGDK tarafından etki altına alınamayacağını söyler. Bu hüküm, danışmanın "işletme adamı" değil, mevzuatın gözü olduğunu anlatır; denetimde tespit ettiği bir aykırılığı yumuşatması beklenemez, tam tersine tespitini yazılı hâle getirip işletmeye bildirmesi beklenir. e-Devlet üzerinden raporlanan tespit ve tavsiyeler işletmeye tebliğ edilmiş sayılır (Md. 8/3). Yumuşatma yok.

Atama kuralları da kişiye göre değişir; danışmanın nerede ve hangi süreyle çalıştığı, size ayırabileceği süreyi doğrudan belirler. Yönetmeliğin 6. maddesinin 5. fıkrasına göre işletmede tam süreli çalışan bir TMGD aynı vergi numarası altında en fazla 10 faaliyet belgesine, kısmi süreli çalışan ise toplamda en fazla 4 faaliyet belgesine atanabilir. TMGDK bünyesinde bu sayılar tam süreli için 10, kısmi süreli için 6'dır.

Kimlik şartı da var. Yönetmeliğin 5. maddesi, TMGD'nin SGK'ya 2263.06 meslek koduyla bildirilmiş ve geçerli sertifikaya sahip bir kişi olmasını ister.

Hangi işletmeler TMGD bulundurmak zorunda?

Zorunluluk iki kademede doğar. Önce belge. Sonra danışman.

Karayolu Yönetmeliği'nin 7. maddesine göre "Taşımacı" ve "Tank konteyner / portatif tank işletmecisi" miktara bakılmaksızın TMFB alır (Md. 7/1-a). Diğer işletmeler için eşik son bir takvim yılında 20 ton ve üzeridir; alım (b), gönderim (c) ve paketleme, yükleme, doldurma, boşaltma (ç) her faaliyet için ayrı hesaplanır, birbirine eklenmez. Sınıf 1 (1.4S hariç) ve Sınıf 7 (ADR 1.7.1 kapsamındakiler hariç) maddelerde ise miktara hiç bakılmaz, tek bir işlem bile belgeyi zorunlu kılar (Md. 7/1-d). Bir kutu. Yeter.

Aynı yönetmeliğin 8. maddesi bir adım daha ileri gider: TMFB alan işletmeler, dar bir istisna listesi dışında, TMGD hizmeti almak zorundadır. İlk defa TMFB alan bir işletme, belgeyi aldığı tarihten itibaren 30 gün içinde bu hizmeti başlatmalıdır (Md. 8/4).

Süre de tanımlı. Her faaliyet belgesi için ayda en az 18 saat TMGD hizmeti alınması gerekir. Bu süre hem Karayolu Yönetmeliği'nin 8. maddesinin 7. fıkrasında hem de TMGD Hizmetleri Yönetmeliği'nin 6. maddesinde yer alır.

Pratikte kimyasal dolum tesisleri, akaryakıt dağıtım noktaları, boya ve çözücü depoları, gübre lojistiği, gaz dolum işletmeleri ve tehlikeli madde taşıyan nakliye firmaları kapsama girer. Hizmetlerimiz sayfasında hangi faaliyet konusunda hangi adımı yürüttüğümüzü listeledik.

TMGD zorunluluğundan kimler muaf?

Yaygın yanılgı: "50 tonun altındaysam TMGD gerekmez." Doğrusu farklı.

Karayolu Yönetmeliği Md. 8/1'e göre TMFB almış işletmelerden yalnızca şunlar muaftır:

  1. Faaliyet konusu sadece "Taşımacı" olan ve taşıma yetki belgesine kayıtlı taşıtlarının toplam asgari kapasitesi 50 tonun altında kalan işletmeler.
  2. Faaliyet konusu sadece "Alıcı" ve/veya "Tank konteyner / portatif tank işletmecisi" olan işletmeler.
  3. Bu iki grubun kombinasyonu.

Kalan tüm TMFB sahipleri, ister on kişilik bir boya deposu ister üç vardiyalı bir kimya tesisi olsun, TMGD hizmeti almak zorundadır. Md. 8/1'de başka muafiyet yok; yalnızca fatura ve idari işlerin yürütüldüğü büro adresi (Md. 8/2) ile devredilen faaliyet konuları (Md. 8/5) için dar istisnalar vardır. Dikkat: 50 ton eşiği yalnızca sadece taşımacılık yapan işletmelerin taşıt kapasitesine bakar. Gönderen, dolduran, paketleyen veya yükleyen için alt sınır yoktur.

TMFB için geçerli eşik ise 20 tondur. İki rakam farklı sorulara cevap verir. Karıştıran yanar. TMGD bulundurma zorunluluğu sayfasında bu ayrımı örneklerle açtık.

TMGD'nin görevleri nelerdir?

TMGD Hizmetleri Yönetmeliği Md. 8/1, görevlerin ADR/RID 1.8.3 ve taşıma mevzuatında belirlendiğini söyler. Ayrıntılı liste ADR/RID 1.8.3.3'tedir; Karayolu Yönetmeliği Md. 27/1 bunların bir kısmını işletme ile TMGDK'nın ortak yükümlülüğüne çevirir. Görevleri 16 kalemde sayan 22/5/2014 tarihli Tebliğ ise mülgadır. Ana başlıklar şöyle:

  • Mevzuata uyumu izlemek ve işletmeye öneri sunmak.
  • Yıllık faaliyet raporunu hazırlamak.
  • Araç satın alımında ve teçhizat kontrolünde rehberlik etmek.
  • Çalışan eğitimlerini sağlamak ve kayda geçirmek.
  • Acil durum prosedürlerinin kurulup uygulanmasını izlemek.
  • Kaza ve ihlallerin tekrarını önleyici tedbirleri belirlemek.
  • Alt yüklenici seçiminde mevzuat şartlarını gözetmek.
  • Taşıtta bulundurulacak doküman ve güvenlik teçhizatı talimatlarını yazmak (Md. 27/1-e).
  • ADR/RID 1.10.3.2 kapsamındaki güvenlik planını hazırlamak (Md. 27/1-c).
  • Paketleme, etiketleme, işaretleme ve yükleme prosedürlerini belirlemek.
  • Ciddi kaza, olay ve ihlalleri incelemek, gerektiğinde raporlamak.
  • Ziyaret raporlarını ve oluşturulan dokümanları dosyada tutmak (Md. 27/1-g); yıllık raporlar beş yıl saklanır (ADR 1.8.3.3).

Listeyi okuyunca danışmanın "evrak imzalayan kişi" olmadığı anlaşılır. İşin çoğu sahada geçer: dolum noktası, yükleme rampası, araç kabini, eğitim salonu.

Yıllık faaliyet raporu ve kaza raporu: kim, ne zaman hazırlar?

İki rapor var. İkisi de takvime bağlı.

Yıllık faaliyet raporu: TMGD, işletmenin yıl boyunca yürüttüğü tehlikeli madde faaliyetlerini raporlar. Karayolu Yönetmeliği Md. 27/1-ç, raporun ADR 1.8.3.3 uyarınca hazırlanıp takip eden yılın ilk dört ayı içinde e-Devlet üzerinden Bakanlığa bildirilmesini ister. İşletme bu raporu saklamak zorundadır.

Kaza raporu: Taşıma, yükleme veya boşaltma sırasında cana, mala ya da çevreye zarar veren bir olay yaşanırsa TMGD bilgi toplar ve kaza raporu hazırlar. Olay ADR 1.8.5.3'teki ölçütleri karşılıyorsa (belirli miktarda ürün kaybı, yaralanma, 50.000 avroyu aşan hasar ya da yetkili makamın müdahalesi) rapor, kaza tarihinden itibaren otuz gün içinde e-Devlet üzerinden Bakanlığa bildirilir (Md. 27/1-a). Ölçütler ve örnekler için tehlikeli madde kaza raporu yazımıza bakın.

Her iki rapor da e-Devlet üzerinden gittiği için danışmanın tespitleri resmî kayda girer. Rapor bir savunma belgesi değil, yükümlülük beyanıdır.

TMGD nasıl olunur? Eğitim, sınav ve sertifika süreci

Sertifika süreci 6/7/2022 tarihli Eğitim Yönetmeliği'nde düzenlenir. Adayda aranan şartlar (Md. 13):

  1. Üniversite lisans mezunu olmak.
  2. Mesleki saygınlığa aykırı suçlardan hükümlü olmamak.
  3. Yetkili eğitim kuruluşunda eğitimi tamamlamak.
  4. Bakanlık sınavında başarılı olmak.

Eğitim süresi ADR için asgari 64 ders saatidir. RID veya IMDG Kod eklemek isteyen aday, her mod için 21 ders saati ilave eğitim alır (Md. 15/4). Bir ders saati 50 dakikadır; günlük program 3 ila 8 ders saati arasında planlanır.

Sınav Türkçe ve çoktan seçmelidir. ADR 40 soru. RID 40 soru. IMDG Kod 25 soru. Değerlendirme 100 puan üzerinden yapılır ve geçmek için en az 70 puan gerekir (Md. 20). Sınavda yalnızca ilgili sözleşme kitapları kullanılabilir; kitabın güncel baskısını getirmek adayın sorumluluğudur.

Eğitimi tamamlayan aday, eğitim tamamlama belgesinden itibaren 2 yıl içinde en fazla dört sınava girebilir (Md. 15/12). Sınavı kazanıp ücretini ödeyene 5 yıl geçerli sertifika düzenlenir (Md. 25/1). Sınav tarihinden itibaren 2 yıl içinde sertifika alınmazsa süreç baştan başlar.

TMGD sertifikası kaç yıl geçerli? Yenileme ve tazeleme eğitimi

Beş yıl. Sonra sınav. Yenileme için TMGD, sertifikasının son yılında sınava girmek zorundadır; bu süre içinde en fazla 3 sınav hakkı vardır (Md. 26/1). Başarılı olanın sertifikası, mevcut bitiş tarihinden itibaren 5 yıl daha uzatılır (Md. 26/3).

Tazeleme de var. ADR, RID veya IMDG Kod güncellendiğinde TMGD, güncellemenin yapıldığı yılın ilk 6 ayı içinde tazeleme eğitimi alır. Süre ADR için en az 16 ders saati, RID ve IMDG Kod için 8'er ders saatidir. Eğitimi almayan danışmanın sertifikası, eğitim tamamlanana kadar askıya alınır (Md. 26/4, 26/6, 26/7).

İşletme açısından anlamı şu: danışmanınızın sertifika tarihini ve tazeleme durumunu bilmek sizin de sorumluluğunuzdur. Askıdaki bir sertifikayla verilen hizmet, denetimde hizmet alınmamış sayılır.

TMGD atanmazsa ne olur? Denetim, süreler ve idari yaptırım

Karayolu Yönetmeliği Md. 36/1-f, TMGD hizmeti alma zorunluluğuna aykırı davranan işletmeye idari para cezası öngörür; 17/10/2026 tarihli ve 33403 sayılı değişiklikle yeniden yazılan metinde tutar 25.518 TL'dir. Tutar, yönetmeliğin 36. maddesinin 6. fıkrası gereği her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. Diğer bentleri idari para cezaları sayfasında listeledik.

Süreler net. Üçü de yönetmelikte yazılı ve gün hesabıyla işleyen takvimlerdir:

  • Ceza tutanağının tebliğinden itibaren aykırılığın giderilmesi için 30 gün süre verilir (Md. 36/3).
  • Ceza, tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (Md. 36/7).
  • Atama Bakanlıkça sonlandırıldıysa 30 gün, TMGDK, TMGD veya işletme sonlandırdıysa 15 gün içinde yeni atama yapılır (Md. 8/6).

Ceza tutanağını yetkilendirilmiş Bakanlık personeli, trafik polisi ve görev alanı dışında rütbeli jandarma personeli düzenleyebilir (Md. 33). Yani denetim yalnızca tesiste değil, yolda da gelir. Kaçış yok.

Atama işlemi e-Devlet üzerinden yürür. İstihdam bildirimini ilgili taraf 3 gün içinde onaylamazsa işlem sistem tarafından sonlandırılır (TMGD Hizmetleri Yönetmeliği Md. 5/7). Atama talebini işletme yetkilisi 15 gün içinde onaylamazsa o da sonlanır ve işletme hizmet almış sayılmaz (Md. 7/3, 7/4). Onay adımını kaçıran işletme, kendini danışmanlı sanırken kayıtta danışmansız görünür. Fark denetimde çıkar.

Sık sorulan sorular

TMGD nedir, kısaca ne yapar?

TMGD, Bakanlık sertifikalı tehlikeli madde güvenlik danışmanıdır. İşletmenin tehlikeli madde işlemlerini ADR/RID 1.8.3 çerçevesinde izler, eğitim ve prosedürleri kurar, yıllık faaliyet raporunu ve gerektiğinde kaza raporunu hazırlar.

TMGD bulundurmak herkes için zorunlu mu?

Hayır. Zorunluluk Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi ile başlar. Belge alan işletmelerden yalnızca kapasitesi 50 tonun altındaki sadece taşımacılar ile sadece alıcı ve tank konteyner işletmecileri muaftır. Kalan herkes, ilk TMFB'yi aldıktan sonra 30 gün içinde hizmet almak zorundadır.

TMGD ile TMGDK aynı şey mi?

Değil. Biri kişi, biri kuruluş. TMGD sertifikalı kişidir, TMGDK ise Bakanlık yetki belgeli kuruluştur. İşletme TMGD'yi kendi bünyesinde istihdam edebilir ya da bir TMGDK ile sözleşme yapabilir.

Ayda kaç saat TMGD hizmeti almak gerekir?

Her faaliyet belgesi için ayda en az 18 saat. Süre, Karayolu Yönetmeliği Md. 8/7'de yazar.

TMGD sertifikası ne kadar geçerli?

5 yıl. Yenileme sınavı son yıl içinde yapılır; ADR, RID veya IMDG Kod güncellendiğinde ayrıca tazeleme eğitimi gerekir.

TMGD olmak için hangi bölümden mezun olmak gerekir?

Bölüm şartı yok. Yönetmelik, hangi fakülteden mezun olunduğuna bakmaksızın, yetkili kuruluşta eğitimi tamamlayan ve Bakanlık sınavında yüz üzerinden en az yetmiş puan alan her lisans mezununa sertifika yolunu açar (Eğitim Yönetmeliği Md. 13, 20/2).

Kaynaklar 6 resmî metin ve çapraz kontrol

Resmî

  1. Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, RG 18/6/2022, sayı 31870: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/06/20220618-7.htm
  2. Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik, RG 18/6/2022, sayı 31870: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/06/20220618-8.htm
  3. TMGD ve Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitimi Yönetmeliği, RG 6/7/2022, sayı 31888: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/07/20220706-4.htm
  4. UHDGM, TMGD Hizmetleri Yönetmeliği resmî kopyası: https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/4h5bsqaa/tmgd-hizmetleri-yonetmelik.pdf
  5. UHDGM, Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hakkında Tebliğ (RG 22/5/2014, sayı 29007; mülga, tarihsel referans): https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/540btc1t/tehlikeli-madde-guvenlik-danismanligi-hakkinda-tebligde-degisiklik-yapilmasina-dair-teblig-degisikliklerin-islenmis-hali-63207850de937.pdf
  6. UHDGM, Sıkça Sorulan Sorular: https://uhdgm.uab.gov.tr/egitim-ve-belgelendirme-daire-baskanligi/sikca-sorulan-sorular-ve-cevaplari/

Uluslararası

  1. BM Antlaşma Koleksiyonu, ADR taraf listesi: https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XI-B-14&chapter=11&clang=_en
  2. UTİKAD, Karayolu Yönetmeliği metni (çapraz kontrol): https://www.utikad.org.tr/images/Mevzuat/tehlikelimaddelerinkarayoluylatasinmasihakkindayonetmelik-97774.pdf
Hazırlayan ASAL TMGD Danışmanlık EkibiYayım Son güncelleme

Bu konuda sorunuz mu var?

Kısaca yazın; cevabı dayandığı maddeyle birlikte gönderelim.

Bu alan gerekli.
Bu alan gerekli.
Bu alan gerekli.

Bu form bilgilerinizi kendisi kaydetmez. Mesajınız WhatsApp ya da e-posta uygulamanızda hazır açılır; göndermeden önce görebilirsiniz.

Mesajınız hazır. Nasıl göndermek istersiniz?

Mevzuat bilgileri yayım tarihindeki Resmî Gazete metinlerine dayanır; ceza tutarları 17/10/2026 tarihli ve 33403 sayılı değişiklik metnindeki değerlerdir ve her yıl yeniden değerleme oranında artar; uygulanan tutar için tutanak esastır.

Durumunuzu maddesiyle söyleyelim.

Faaliyet belgenizi ya da son yılın sevk kayıtlarını paylaşın. Hangi yükümlülüğün size düştüğünü ve dayandığı maddeyi yazılı olarak bildirelim.