İçindekiler
- Muafiyet raporu her yıl yenilenir mi?
- "Yılda bir rapor" zorunluluğu hangi maddeye dayanıyor?
- Muafiyet raporu ne zaman alınır?
- TMGD muafiyetinden kimler yararlanabilir?
- Muafiyet raporunu kim düzenler
- Rapor nereye verilir?
- Muafiyet raporu?
- Muafiyet hangi durumlarda düşer?
- Muafiyet raporu alınmazsa ne olur?
- TMFB'si yeni alınan işletmede muafiyet nasıl işler?
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Muafiyet raporu TMGD zorunluluğu bulunmayan TMFB sahibi işletme için yılda bir alınır (TMGDK Yönergesi Md. 12/7).
- Muafiyet takvim yılı sonuna kadar tanınır; "bir yıl geçerli" değildir.
- Başvuru ilgili Bölge Müdürlüğü'ne, Bakanlık duyurusundaki tarihe kadar yapılır.
- Kapasite artışı veya faaliyet değişikliği muafiyeti yıl içinde düşürür.
Kısa cevap: evet, her yıl. Uzun cevap bu sayfa. Çünkü yanlış cevap pahalı. Çünkü "her yıl" kelimesinin arkasında iki farklı ifade dolaşır ve ikisi aynı şey değildir: "rapor bir yıl geçerlidir" ile "rapor yılda bir alınır". Mevzuatta yalnızca ikincisi vardır.
Aşağıda takvimi, dayanağı ve muafiyetin yıl ortasında nasıl bittiğini senaryolarla anlatıyoruz. Rakamların yanında madde numarası var; tarihlerin yanında hangi yıla ait olduğu.
Muafiyet raporu her yıl yenilenir mi?
Evet. TMGDK Yönergesi Md. 12/7, TMFB kapsamındaki iş ve işlemleri TMFB ve/veya TMGD muafiyeti içeren işletmelerin, bölge müdürlüğünün yetki alanındaki herhangi bir TMGDK'dan yılda bir muafiyet durumunu belirten rapor almasını zorunlu kılar.
"Yılda bir" ifadesi, her takvim yılı için yeni bir tespit demektir. Geçen yılın raporu bu yılın muafiyetini belgelemez; çünkü geçen yılın kapasitesi ve faaliyet konusu bu yıl değişmiş olabilir. Filoya bir çekici eklenmiş, depoya bir dolum hattı kurulmuş ya da faaliyet belgesine yeni bir konu işlenmiş olabilir ve bunların her biri tespiti geçersiz kılar.
Sektör sitelerinin çoğu bunu "rapor 1 yıl geçerlidir" diye yazar. Mevzuatta raporun geçerlilik süresine dair bir ibare bulamadık. Doğru ifade: rapor yılda bir alınır, muafiyet takvim yılı sonuna kadar tanınır.
"Yılda bir rapor" zorunluluğu hangi maddeye dayanıyor?
Dayanak üç katmandır ve üçünü ayırmak gerekir.
| Katman | Metin | Ne düzenler |
|---|---|---|
| Kim muaf | Karayolu Yönetmeliği (RG 18/6/2022, 31870) Md. 8/1 | Üç istisna: kapasitesi 50 tonun altındaki sadece taşımacılar; sadece alıcı ve tank konteyner işletmecileri; kombinasyon |
| Rapor zorunluluğu | TMGDK Yönergesi Md. 12/7 | Yılda bir, TMGDK'dan, bölge yetki alanında |
| Başvuru usulü | UHDGM muafiyet duyurusu | Bölge Müdürlüğü'ne, ilan edilen tarihe kadar |
Dürüstlük notu: TMGDK Yönergesi, 2022 yönetmeliğinden önce yayımlandı ve dayanak maddesinde (Md. 3) bugün yürürlükte olmayan 2013 Karayolu Yönetmeliği ile 2014 TMGD Tebliği'ni sayar; yönetmelik metninde bu yönergeyi açıkça kaldıran bir hüküm tespit edemedik. Yönerge UHDGM'nin resmî yönergeler sayfasında yayımdadır; uygulamada Md. 12/7 esas alınır. Kesin yürürlük teyidini Bölge Müdürlüğü'nden almanızı öneririz; biz her dosyada bunu yapıyoruz.
2022 tarihli TMGD Hizmetleri Yönetmeliği'nin tam metninde "muafiyet" ve "ton" kelimeleri hiç geçmez. O yönetmelik danışmanın çalışma düzenini kurar; muafiyeti düzenlemez.
Muafiyet raporu ne zaman alınır? Başvuru takvimi
Takvim Bakanlık duyurusuyla belirlenir. UHDGM'nin yayımladığı duyurularda başvuru son tarihi Şubat ayı sonu olarak ilan edilmiş, 2021'de bu süre COVID-19 gerekçesiyle 15 Mart 2021 mesai bitimine uzatılmıştı.
Bu tarihler 2021 duyurularına aittir ve 2019 yönetmeliği ile TMGD Tebliği döneminden kalmadır; sonraki yıllar için yayımlanmış bir duyuru bulamadık. Her yıl için kalıcı bir "Şubat sonu" hükmü mevzuatta yoktur; içinde bulunduğunuz yılın duyurusunu UHDGM'den teyit etmek gerekir. Sektörde dolaşan "takvim yılını izleyen ilk 15 gün" ifadesinin ise dayanağını bulamadık.
Pratik kural şudur: raporu yılın ilk haftalarında hazırlatın, duyuru çıktığında dosya hazır olsun. Ocak'ta saha ziyareti, Şubat'ta imza, duyuruda başvuru; üç adım, üç hafta. Süresinde yapılmayan başvurular kabul edilmez; UHDGM duyurusu bunu açıkça yazar.
TMGD muafiyetinden kimler yararlanabilir?
Kimin muaf olduğunu yönerge değil, yürürlükteki Karayolu Yönetmeliği Md. 8/1 söyler:
- Faaliyet konusu sadece "Taşımacı" olan ve kayıtlı taşıtlarının toplam asgari kapasitesi 50 tonun altında kalanlar.
- Faaliyet konusu sadece "Alıcı" ve/veya "Tank konteyner / portatif tank işletmecisi" olanlar.
- Bu ikisinin kombinasyonu.
Başka istisna yoktur. Belgesinde dolduran, paketleyen, yükleyen, gönderen ya da boşaltan konusu bulunan işletme muaf değildir. 20 ton üzeri alım yapan işletmenin belgesi "Alıcı-Boşaltan" konuludur (Md. 7/1-b); "sadece Alıcı" sayılmak için "Boşaltan" konusu devredilmiş olmalıdır.
Eski tebliğ "bir takvim yılı içinde net elli ton" ölçüsünü kullanıyordu ve sektör bu cümleyi hâlâ tekrarlar. Yürürlükteki yönetmelikte tonaj muafiyeti yalnızca taşımacının taşıt kapasitesine bakar; işlenen maddenin tonajıyla ilgisi yoktur. Ayrımı TMGD bulundurma zorunluluğu sayfasında tablo ile verdik.
Muafiyet raporunu kim düzenler: TMGD mi, TMGDK mı?
TMGDK. Yönerge Md. 12/7 açıkça "TMGDK" der; Bakanlıkça yetkilendirilmiş tüzel kişi. Tek başına çalışan bir TMGD, gerçek kişi olarak muafiyet raporu düzenleyemez.
Bölge şartı da vardır: TMGDK, işletmenin faaliyette bulunduğu bölge müdürlüğünün yetki alanında olmalıdır. TMGD Hizmetleri Yönetmeliği Md. 9/2, TMGDK'nın yalnızca merkez adresinin bağlı olduğu bölge müdürlüğünün illerinde yetkilendirildiğini yazar. İstanbul'daki bir işletme için raporu, aynı bölge müdürlüğüne bağlı bir TMGDK düzenler.
ASAL TMGD, İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ, Kırklareli ve Edirne'deki işletmeler için muafiyet raporu düzenler; muaf olmayan işletmeye rapor değil, durumun neden muaf olmadığını gösteren yazılı bir tespit verir.
Rapor nereye verilir? Bölge Müdürlüğü adım adım
UHDGM duyurusu kanalı belirler: işletmeler, yetkili TMGDK'lardan alacakları muafiyet raporlarıyla ilgili Bölge Müdürlüklerine başvurur.
- TMGDK saha ve kayıt incelemesi yapar; muafiyet şartını doğrular.
- Rapor, madde atıflarıyla düzenlenir ve TMGDK tarafından imzalanır.
- İşletme, raporla birlikte bağlı olduğu Bölge Müdürlüğü'ne başvurur.
- Başvuru uygun bulunursa muafiyet, ilgili takvim yılının sonuna kadar tanınır.
Sektörde "rapor U-Net'e yüklenir" ifadesi dolaşır. Yönergeye göre U-Net üzerinde yürüyen işlemler TMGD ataması, değiştirilmesi ve feshi ile tespit-tavsiye kayıtlarıdır (Yönerge Md. 12/6 ve 12/8). Muafiyet raporunun U-Net'e yüklendiğine dair hüküm bulamadık; doğrulanan kanal Bölge Müdürlüğü'dür.
Muafiyet raporu, EK-3 raporu ve yıllık faaliyet raporu aynı şey mi?
Değil. Üçü de "rapor" ama üç ayrı belge.
| Rapor | Amaç | Ne zaman | Kim |
|---|---|---|---|
| Muafiyet raporu | TMGD zorunluluğu bulunmadığını belgeler | Yılda bir | TMGDK |
| EK-3 faaliyet tespit raporu | TMFB başvurusunda faaliyet konusunu belgeler | Belge alma, yenileme, konu değişikliği | TMGDK bünyesindeki TMGD; üç imza, üç nüsha |
| Yıllık faaliyet raporu | İşletmenin yıllık tehlikeli madde faaliyetini bildirir | Takip eden yılın ilk dört ayı | TMGD; muaf işletmede işletmenin kendisi, e-Devlet |
Muaf işletme de yıllık faaliyet raporu verir: Md. 27/2, TMGD zorunluluğu bulunmayan TMFB sahibini güvenlik planı, yıllık faaliyet raporu ve yazılı prosedürlerden (27/1-c, ç, f) doğrudan sorumlu tutar; aykırılık her bent için 6.378 TL'dir (Md. 36/1-s). Sunum kanalını Bölge Müdürlüğü'nden teyit edin. EK-3 ise muafiyet durumundan bağımsızdır; belgesi olan herkes belge işlemlerinde EK-3 sunar. Muafiyet raporuyla EK-3'ü aynı başlıkta anlatan sayfalar, işletmeyi yanlış dosya hazırlamaya iter.
Muafiyet hangi durumlarda düşer?
Muafiyet bir statü değil, bir tespittir. Tespitin dayandığı olgu değişince muafiyet de biter.
- Kapasite 50 tona ulaşırsa: Sadece taşımacı olan işletme filoya araç ekleyip toplam asgari kapasiteyi 50 tona çıkarırsa Md. 8/1-a şartı kalkar, muafiyet düşer. 2021 duyurusundaki "yıl dolmadan 50 tonu aşan işletme" kuralı ise eski Tebliğ'in işlem tonajına dayanıyordu.
- Faaliyet konusu değişirse: Sadece alıcı olan işletme paketleme ya da dolum yapmaya başlarsa TMFB güncellenir, muafiyet kalkar. Devredilen "Boşaltan" konusu devir bitince belgeye geri eklenir; TMGD için süre 15 gündür (Md. 11/7).
- TMFB iptal edilirse: Belge yoksa muafiyet raporunun konusu da kalmaz.
- Sınıf 1 veya Sınıf 7 maddeyle çalışılmaya başlanırsa: Miktara bakılmaksızın belge kapsamı değişir.
Muafiyet düştüğü an TMGD zorunluluğu doğar. Aynı gün. Yönetmelik her hâl için ayrı atama süresi yazmaz: 30 gün ilk defa TMFB alan işletme içindir (Md. 8/4), devir bitince geri eklenen konuda süre 15 gündür (Md. 11/7); kapasite artışında süreyi Bölge Müdürlüğü'nden teyit edin. Her belge için ayda en az 18 saat hizmet alınır (Md. 8/7).
Muafiyet raporu alınmazsa ne olur?
Rapor alınmayan işletme, muaf olduğunu iddia etse bile bunu belgelemekte zorlanır. Muafiyet Md. 8/1'den doğar; ancak denetimde muafiyet kanıtlanamazsa tutanak "TMGD hizmeti almayan işletme" üzerinden düzenlenebilir ve Karayolu Yönetmeliği Md. 36/1-f uyarınca idari para cezası gündeme gelir; 17/10/2026 metninde tutar 25.518 TL'dir.
Tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; 2026'daki iki değişikliği ve bent bent tutarları idari para cezaları sayfasında anlattık. Buradaki tek pratik ders şudur: yıllık raporun maliyeti, danışmansız sayılmanın maliyetinden her zaman düşüktür; üstelik rapor bir kez alındığında sonraki yıllarda saha ziyareti kısalır, çünkü karşılaştırılacak bir önceki tespit elde vardır.
TMFB'si yeni alınan işletmede muafiyet nasıl işler?
UHDGM'nin 2021 duyurusuna göre TMFB'sini bir takvim yılı içinde alan işletmeye, o yılın sonuna kadar muafiyet tanınır. Yani Mayıs'ta belge alan ve istisna listesinde olan işletme, o yıl için rapor alır; bir sonraki yılın başında yeniden başvurur.
İstisna listesinde olmayan yeni belge sahibi içinse muafiyet hiç doğmaz: belgeden itibaren 30 gün içinde TMGD ataması yapılır (Md. 8/4). Yeni belge alan işletmenin ilk sorusu bu yüzden "rapor mu, atama mı" olmalıdır; cevap faaliyet konusunda yazar. TMFB nasıl alınır sayfasında belge sonrası adımları listeledik.
Sık sorulan sorular
Muafiyet raporu her yıl yenilenir mi?
Evet. TMGDK Yönergesi Md. 12/7 "yılda bir" rapor ister. Muafiyet takvim yılı sonuna kadar tanınır; "bir yıl geçerli" ifadesi mevzuatta yoktur.
Başvuru ne zaman yapılır?
Bakanlık duyurusunda ilan edilen tarihe kadar, ilgili Bölge Müdürlüğü'ne. Önceki yıllarda Şubat sonu ilan edildi; içinde bulunduğunuz yılın duyurusunu UHDGM'den teyit edin.
Raporu serbest çalışan bir TMGD düzenleyebilir mi?
Hayır. Yönerge TMGDK'yı, yani Bakanlıkça yetkili tüzel kişiyi işaret eder; bölge yetki alanı şartı da vardır.
Yıl ortasında araç aldım, kapasite 50 tonu geçti. Ne olur?
Muafiyet düşer (Md. 8/1-a) ve TMGD hizmeti almak zorunlu hâle gelir. Yönetmelik bu hâl için ayrı süre yazmaz; 30 günlük süre ilk defa TMFB alan işletme içindir (Md. 8/4). Süreyi Bölge Müdürlüğü'nden teyit edin, atamayı geciktirmeyin.
Muafiyet raporu ile EK-3 raporu aynı mı?
Değil. EK-3, TMFB işlemlerinde faaliyet konusunu belgeler; muafiyet raporu TMGD zorunluluğu bulunmadığını belgeler. İkisi ayrı dosyadır.
Muafım; başka yükümlülüğüm var mı?
Var. Personelin ADR Bölüm 1.3 eğitimi göreve başlamadan önce ve her iki yılda bir verilir (Karayolu Yön. Md. 7/9; ritim RG 6/2/2025 değişikliğiyle geldi). Güvenlik planı, yıllık faaliyet raporu ve yazılı prosedürler de sizin sorumluluğunuzdadır (Md. 27/2).
Kaynaklar 8 resmî metin ve çapraz kontrol
Resmî
- UHDGM, TMGDK Yönergesi (Md. 12/7): https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/nagfxoxm/tmgdk-yonerge-632077becb1a7.pdf
- UHDGM, TMGD muafiyet raporu işlemleri duyuru metni: https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/ix4nmrt0/muafiyet-raporu-web-duyuru-metni.pdf
- UHDGM, muafiyet başvuru süresinin uzatılmasına ilişkin duyuru (2 Mart 2021): https://uhdgm.uab.gov.tr/duyurular/tmgd-muafiyet-basvurusu-suresinin-uzatilmasina-iliskin-duyuru
- Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik, RG 18/6/2022, sayı 31870 (UHDGM nüshası): https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/ivfpzpeg/tehlikeli-maddelerin-karayoluyla-tasinmasi-hakkinda-yonetmelik-degisiklikler-islenmis-62b456c60eb3f.pdf
- Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, RG 18/6/2022, sayı 31870: https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/4h5bsqaa/tmgd-hizmetleri-yonetmelik.pdf
- UHDGM, TMFB Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge: https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/4iuoaz4i/tehlikeli-madde-faaliyet-belgesi-duzenlenmesine-iliskin-usul-ve-esaslar-hakkinda-yonerge-5de8fa8d53a40-6320770ee12cc.pdf
- UHDGM, TMGD Hakkında Tebliğ (RG 22/5/2014, 29007), değişiklikler işlenmiş hâli (mülga, tarihsel referans): https://uhdgm.uab.gov.tr/media/uhdgm/540btc1t/tehlikeli-madde-guvenlik-danismanligi-hakkinda-tebligde-degisiklik-yapilmasina-dair-teblig-degisikliklerin-islenmis-hali-63207850de937.pdf
- Mevzuat Bilgi Sistemi, TMGD Hizmetleri Yönetmeliği kaydı: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=39585&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
Mevzuat bilgileri yayım tarihindeki UHDGM yayınlarına ve Resmî Gazete metinlerine dayanır; başvuru takvimi her yıl Bakanlık duyurusuyla ilan edildiği için güncel tarih UHDGM'den teyit edilmelidir.








