İçindekiler
- ADR karışık yükleme yasağı nedir?
- "Aynı araç" ve "aynı konteyner" ne demektir?
- 7.5.2.1 tablosu nasıl okunur?
- Sınıf 1 patlayıcılar diğer sınıflarla ve kendi aralarında nasıl yüklenir?
- Sınırlı miktar ve istisnai miktar paketlerinde karışık yükleme yasağı uygulanır mı?
- Tehlikeli madde gıda ve yemle aynı araca yüklenebilir mi?
- Yükleme ve istifte hangi genel kurallar geçerli?
- Sahadan üç örnek
- Karışık yükleme yasağında sık yapılan yanlışlar nelerdir?
- Sık sorulan sorular
Kısaca
- Farklı tehlike etiketi taşıyan paketler, 7.5.2.1 tablosu izin vermedikçe aynı araca ya da konteynere yüklenmez (ADR 7.5.2.1).
- Tablo Sınıf 2 ile 9 arasındaki etiketlerin çoğunu birlikte yüklemeye izin verir; yasak esas olarak Sınıf 1, 4.1+1 ve 5.2+1 etiketli paketlerdedir.
- Patlayıcılar kendi aralarında uyum grubu tablosuna göre yüklenir (7.5.2.2).
- Sınırlı miktar paketlerinde tablo uygulanmaz; yalnızca patlayıcılarla birlikte yükleme yasağı vardır, 1.4 ile UN 0161 ve 0499 hariç (3.4.1 (g), 7.5.2.4).
- CV28 kodlu 6.1 ve 6.2 paketleri gıda ve yemle bitişik yüklenmez; bölme, ara yük ya da 0,8 m mesafe gerekir (7.5.4).
- 1.1.3.6 muafiyeti altında da karışık yükleme kuralları geçerlidir (1.1.3.6.2).
Dağıtım aracına sabah yüklenen yük çoğu zaman karışıktır: birkaç bidon boya, bir koli sodyum klorat, bir palet tarım ilacı, birkaç koli aerosol. Soru basittir: Bunlar aynı kasaya girer mi? ADR'nin cevabı tek bir tablodadır, ama tabloyu okumak için etiketin, aracın ve konteynerin ADR'deki anlamını bilmek gerekir.
Bu sayfa ADR 2025 Bölüm 7.5.2'deki karışık yükleme yasağını, 7.5.4'teki gıda ve yem ayırımını ve yükleme ile istif kurallarının bu konuya değen kısmını anlatır. Sınıfların ve etiketlerin tanımına girmiyoruz; onları tehlikeli madde sınıfları sayfasında anlattık. Sınırlı miktar ve istisnai miktar rejimlerinin kendisi de ayrı bir yazının konusudur.
ADR karışık yükleme yasağı nedir?
ADR karışık yükleme yasağı, farklı tehlike etiketi taşıyan paketlerin, 7.5.2.1'deki tablo izin vermedikçe aynı araca ya da aynı konteynere yüklenmemesi kuralıdır. Karar ürünün adına ya da sınıfına göre değil, paketin üzerindeki etiketlere göre verilir. Paket birden fazla etiket taşıyorsa her etiket ayrı ayrı kontrol edilir.
Kuralın dört pratik sonucu vardır:
- Ayrı evrak. Aynı araca yüklenemeyen gönderiler için ayrı taşıma evrakı düzenlenir (7.5.2.1 Not 1; 5.4.1.4.2). Evrakın içeriğini tehlikeli madde taşıma evrakı yazısında açtık.
- Patlayıcılar kendi aralarında ayrı tabloyla değerlendirilir. Yalnızca Sınıf 1 paketlerden oluşan yükte 7.5.2.2 uygulanır; 7.5.2.1 tablosu Sınıf 1 paketleri başka sınıflarla bir araya geldiğinde devreye girer (7.5.2.1 Not 2).
- Muafiyet kuralı kaldırmaz. 1.1.3.6.2, küçük miktar muafiyetinde uygulanmayan hükümleri tek tek sayar. Bölüm 7.5'ten yalnızca 7.5.11'in CV1 hükmü bu listededir. Yani turuncu plaka takmayan bir kamyonette de karışık yükleme yasağı geçerlidir. Hesabın kendisini ADR 1.1.3.6 muafiyeti yazısında anlattık.
- Karışık ambalajlama başka bir kuraldır. Farklı maddelerin aynı dış ambalaja konması 4.1.10'a ve Tablo A sütun (9b)'deki MP kodlarına bağlıdır. 7.5.2 ise paketlerin araçta yan yana durmasını düzenler.
Türk mevzuatında bu kural birden fazla tarafa yazılmıştır. Gönderen karışık yükleme kurallarına uygun hareket eder (Yönetmelik Md. 18/1-e). Yükleyen, yükleme ve karışık yükleme yasaklarına ve gıda ile yem ayırım kurallarına uyar (Md. 20/1-b). Taşımacı da birlikte ambalajlama, karışık yükleme ve yükleme sınırlamaları kurallarına uymakla yükümlüdür (Md. 22/1-ğ).
"Aynı araç" ve "aynı konteyner" ne demektir?
ADR'de araç, motorlu araç, mafsallı araç, römork ve yarı römorktur (ADR Sözleşmesi Md. 1 (a)). Konteyner ise tekrar kullanılabilir, taşıma araçları arasında aktarılabilen ve iç hacmi en az 1 m³ olan taşıma ekipmanıdır (ADR 1.2.1). Karışık yükleme yasağı bu iki birimden birinin içinde aranır: 7.5.2.1 metni "aynı araç veya konteyner" der.
Bu tanımlardan çıkan sonuçlar:
- Taşıma birimi ile araç farklıdır. Taşıma birimi, römorksuz motorlu araç ya da motorlu araç ile bağlı römorkun oluşturduğu kombinasyondur (1.2.1). Sözleşme römorku ayrı bir araç olarak tanımladığı için yasağın kamyon ve römork için ayrı ayrı uygulandığı yorumu yapılır. Bu yorumu sahada kullanmadan önce danışmanınızla birlikte değerlendirin. Patlayıcıların azami miktarı gibi bazı sınırlar zaten taşıma birimi başına konur (7.5.5.2.1).
- Kapalı konteyner içindekiler araçtaki yüke karşı sayılmaz. Aynı araçta karışık yükleme yasakları uygulanırken, tam yan duvarlı kapalı konteynerlerin içindeki maddeler hesaba katılmaz (7.5.2.3).
- Patlayıcıda bu istisna yoktur. Sınıf 1 etiketli paketlerle diğer paketler arasındaki yasaklar ve farklı uyum grupları arasındaki yasaklar, konteynerin içindeki yük ile araçtaki diğer yük arasında da uygulanır (7.5.2.3).
- Miktar sınırını konteyner bölmez. Bir miktar sınırı taşıma birimi başına konmuşsa, maddelerin bir ya da birkaç konteynerde olması bu sınırı değiştirmez (7.5.5.1).
7.5.2.1 tablosu nasıl okunur? Türkçe karışık yükleme tablosu
7.5.2.1 tablosu, satırdaki etiket ile sütundaki etiketin aynı araç ya da konteynerde birlikte bulunup bulunamayacağını gösterir. X birlikte yüklemeye izin verildiğini, boş hücre yasak olduğunu, a, b, c ve d harfleri ise yalnızca dipnottaki şartla izin verildiğini anlatır. Aşağıdaki tablo ADR 2025 İngilizce metnindeki tablonun hücre hücre aktarımıdır; okunabilirlik için boş hücreler "-" ile gösterilmiştir.
| Etiket | 1 | 1.4 | 1.5 | 1.6 | 2 | 3 | 4.1 | 4.1+1 | 4.2 | 4.3 | 5.1 | 5.2 | 5.2+1 | 6.1 | 6.2 | 7 | 8 | 9 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | * | * | * | * | - | - | - | - | - | - | d | - | - | - | - | - | - | b |
| 1.4 | * | * | * | * | a | a | a | - | a | a | a | a | - | a | a | a | a | a, b, c |
| 1.5 | * | * | * | * | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | b |
| 1.6 | * | * | * | * | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | b |
| 2 | - | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
| 3 | - | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
| 4.1 | - | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
| 4.1+1 | - | - | - | - | - | - | - | X | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
| 4.2 | - | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
| 4.3 | - | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
| 5.1 | d | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
| 5.2 | - | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | X | X | X | X | X | X |
| 5.2+1 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | X | X | - | - | - | - | - |
| 6.1 | - | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
| 6.2 | - | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
| 7 | - | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
| 8 | - | a | - | - | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
| 9 | b | a, b, c | b | b | X | X | X | - | X | X | X | X | - | X | X | X | X | X |
Tablodaki kısaltmalar:
- 2: 2.1, 2.2 ve 2.3 etiketleri. 7: 7A, 7B ve 7C. 9: 9 ve 9A (lityum pil etiketi dâhil).
- 4.1+1 ve 5.2+1: Ana etiketin yanında model No. 1 (patlayıcı) yan tehlike etiketi taşıyan paketler. Bu etiket B tipi kendiliğinden tepkimeye giren maddelerde ve B tipi organik peroksitlerde istenir; yetkili makam test verisine dayanarak kaldırabilir (5.2.2.1.9).
- *: Sınıf 1 paketleri kendi aralarında 7.5.2.2'deki uyum grubu tablosuna göre yüklenir.
- a: Yalnızca 1.4S madde ve nesneleriyle birlikte yüklemeye izin verilir.
- b: Sınıf 1 maddeleri ile Sınıf 9 can kurtarma araçları (UN 2990, 3072 ve 3268) birlikte yüklenebilir.
- c: 1.4 bölümü, G uyum grubu piroteknik güvenlik cihazları (UN 0503) ile elektrikle tetiklenen Sınıf 9 güvenlik cihazları (UN 3268) birlikte yüklenebilir.
- d: Patlatma amaçlı patlayıcılar (UN 0083 C tipi hariç) ile amonyum nitrat (UN 1942 ve 2067), amonyum nitrat emülsiyonu, süspansiyonu ya da jeli (UN 3375) ve alkali metal ile toprak alkali metal nitratları birlikte yüklenebilir. Şart, toplam yükün levhalama, ayırma, istif ve azami yük bakımından Sınıf 1 patlatma patlayıcısı sayılmasıdır.
Tablonun okunuşundan çıkan özet şudur: Sınıf 2 ile 9 arasındaki etiketler, 4.1+1 ve 5.2+1 dışında, birbiriyle serbestçe yüklenebilir. 4.1+1 etiketli paket yalnızca kendi türüyle yüklenir; düz 4.1 etiketli paketle bile birlikte yüklenemez. 5.2+1 ise yalnızca 5.2 ve 5.2+1 ile yüklenir. Patlayıcı etiketli paketler, 1.4S ve dipnotlardaki dar istisnalar dışında, başka sınıflarla aynı araca girmez.
Sınıf 1 patlayıcılar diğer sınıflarla ve kendi aralarında nasıl yüklenir?
Sınıf 1 paketleri başka sınıflarla, 7.5.2.1 tablosundaki dipnotlar dışında, aynı araca ya da konteynere yüklenemez. Kendi aralarında ise uyum grubu harfine bakılır: farklı uyum gruplarına atanmış 1, 1.4, 1.5 veya 1.6 etiketli paketler, 7.5.2.2 tablosu izin vermedikçe birlikte yüklenmez. Uyum grubu, sınıflandırma kodundaki harftir; 1.4G'deki G gibi.
7.5.2.2 tablosunun özeti:
| Uyum grubu | Birlikte yüklenebildiği gruplar (ADR 7.5.2.2) |
|---|---|
| A | Yalnızca A |
| B | B ve S; D ile ancak yetkili makamın onayladığı ayrı bölme ya da özel muhafaza sistemiyle (dipnot a) |
| C, D, E | C, D, E, G ve S; N ile dipnot b ve c şartıyla; D ayrıca B ile dipnot a şartıyla |
| F | F ve S |
| G | C, D, E, G ve S |
| H | H ve S |
| J | J ve S |
| L | Yalnızca aynı türden L grubu madde ve nesnelerle (dipnot d) |
| N | S ile; C, D ve E ile dipnot b ve c, N ile dipnot b şartıyla |
| S | A ve L dışındaki tüm gruplar |
N grubu nesneleri C, D ya da E ile taşındığında D grubu özelliğinde sayılır (dipnot c). Farklı türden 1.6N nesneleri, birinin infilakının ötekini tetikleme (sempatik infilak) riski olmadığı test ya da benzetmeyle kanıtlanmadıkça 1.1 gibi değerlendirilir (dipnot b).
Patlayıcı yükünde miktar sınırı da vardır. Taşıma birimi başına azami net patlayıcı kütlesi 7.5.5.2.1 tablosunda EX/II ve EX/III araçlar için ayrı ayrı verilir. Farklı bölümler birlikte yüklendiğinde yükün tamamı en tehlikeli bölüme aitmiş gibi değerlendirilir. Sıra 1.1, 1.5, 1.2, 1.3, 1.6, 1.4'tür ve S grubunun net kütlesi bu sınıra sayılmaz (7.5.5.2.2).
Sınırlı miktar ve istisnai miktar paketlerinde karışık yükleme yasağı uygulanır mı?
Sınırlı miktar (LQ) paketlerinde 7.5.2.1 tablosu uygulanmaz; bu paketler için 3.4.1 (g) bendi Bölüm 7.5'ten yalnızca 7.5.1 (7.5.1.4 hariç), 7.5.2.4, 7.5.7, 7.5.8 ve 7.5.9'u sayar. 7.5.2.4'e göre LQ paketleri, 1.4 bölümü ile UN 0161 ve UN 0499 dışındaki her tür patlayıcı madde ve nesneyle birlikte yüklenemez. İstisnai miktar (EQ) paketlerinde ise 3.5.1.1'de sayılan hükümler arasında Bölüm 7.5 hiç yoktur.
Pratik sonuçları:
- LQ kolisi tam ADR yüküyle aynı araca girer. LQ paketleri tehlike etiketi taşımaz; tablo etiketlere göre çalıştığı için LQ kolisi tabloya girmez.
- Patlayıcı olan araçta LQ dikkat ister. 1.1, 1.2, 1.3 ya da 1.5 gibi bir patlayıcıyla LQ paketi aynı araca yüklenemez. 1.4 bölümü patlayıcılar ile UN 0161 (dumansız barut) ve UN 0499 (katı itici yakıt) bu yasağın dışındadır.
- Gıda ayırımı LQ için ADR'de yazmaz. 3.4.1 listesinde 7.5.4 yoktur. Yine de 6.1 içerikli LQ kolisini gıdanın üstüne istiflememenizi öneririz.
LQ işaretlemesi, 8 ton eşiği ve araç işareti sınırlı miktar ve istisnai miktar yazısındadır.
Tehlikeli madde gıda ve yemle aynı araca yüklenebilir mi?
Evet, ama Tablo A sütun (18)'de CV28 yazan maddelerde 7.5.4'teki ayırım şartıyla. 6.1 veya 6.2 etiketli paketler, temizlenmemiş boş ambalajlar, büyük ambalajlar ve IBC'ler, gıda, diğer tüketim maddeleri ya da hayvan yemi içerdiği bilinen paketlerin üzerine istiflenmez ve hemen yanına yüklenmez. Kural araçta, konteynerde ve yükleme, boşaltma ya da aktarma yerlerinde geçerlidir.
Aynı kural, 9 etiketli şu UN numaralarına da uygulanır: 2212 ve 2590 (asbest), 2315, 3151 ve 3152 (poliklorlu ve polihalojenli bifeniller) ile 3245 (genetiği değiştirilmiş mikroorganizmalar ve organizmalar).
Bu paketler gıdanın yakınına yüklenecekse üç yoldan biriyle ayrılır (7.5.4):
| Yöntem | Şart |
|---|---|
| (a) Tam bölme | Etiketli paketler kadar yüksek, tam bir ara bölme |
| (b) Ara yük | 6.1, 6.2 ya da 9 etiketi taşımayan paketler; 9 etiketli olup yukarıdaki UN numaralarını içermeyen paketler de olur |
| (c) Mesafe | En az 0,8 m boşluk |
Etiketli paketler ek bir ambalaja konmuşsa ya da branda, karton örtü gibi bir yolla tamamen örtülmüşse bu üç yöntem aranmaz (7.5.4).
Saha örneği: Bir tarım bayisine giden kamyonda UN 2902 PESTICIDE, LIQUID, TOXIC, N.O.S., 6.1, paketleme grubu III bidonları ve torba hayvan yemi var. Tablo A'da bu satırın sütun (18)'inde CV13 ve CV28 yazar. Bidonlar yem torbalarının üstüne konamaz. Yemle bitişik duracaklarsa araya yük yüksekliğinde bölme, etiketsiz bir palet ya da 0,8 m boşluk bırakılır. Ya da bidonların bulunduğu palet tamamen örtülür.
Yükleme ve istifte hangi genel kurallar geçerli?
Karışık yükleme kontrolü, yüklemeden önceki araç kontrolüyle başlar ve yük emniyetiyle biter. Evrak ya da gözle kontrol aracın, mürettebatın, konteynerin veya ekipmanın mevzuata uymadığını gösteriyorsa yükleme yapılmaz; taşıma biriminde yükle uyumsuz kalıntı da olmamalıdır (ADR 7.5.1.2).
Bu konuya değen kurallar:
- Yön okları. Yön oku istenen paketler ve dış ambalajlar oka göre yerleştirilir. Mümkün olduğunda sıvı tehlikeli maddeler kuru tehlikeli maddelerin altına yüklenir (7.5.1.5 ve notu).
- Yük emniyeti. Paketler, taşıma sırasında yönünü değiştirecek ya da hasar verecek hareketi önleyen uygun araçlarla sabitlenir: sabitleme kayışı, kayar çıta, ayarlanabilir braket gibi. Kayışlar ambalajı ezecek kadar sıkılmaz. EN 12195-1:2010'a göre yapılan sabitleme bu şartı karşılamış sayılır (7.5.7.1).
- Ağır yükle birlikte taşıma. Tehlikeli madde makine ya da sandık gibi başka yüklerle taşınıyorsa, tüm yük sızıntıyı önleyecek biçimde sabitlenir (7.5.7.1).
- İstif. Paketler istif için tasarlanmamışsa üst üste konmaz; farklı tasarım tipleri birbirine uygunluk bakımından değerlendirilir (7.5.7.2).
- Mürettebat ve sigara. Araç mürettebatı paketi açamaz (7.5.7.5); elleçleme sırasında araç yakınında sigara ve elektronik sigara yasaktır (7.5.9).
Yönetmelikte yükleme emniyeti, yükleyen için Md. 20/1-d'de ve taşımacı için Md. 22/1-l'de ayrı bent olarak yazılıdır. 17/10/2026 tarihli metne göre taşımacının 22/1-l ihlali 9.473 TL, 22/1-ğ (karışık yükleme) ihlali 4.730 TL'dir. Gönderenin 18/1-e ihlali de 9.473 TL'dir. Yükleyenin 20/1-b ve 20/1-d ihlalleri Md. 36/1-k'ya göre her bent için 11.604 TL'dir. Tutarların tamamı idari para cezaları sayfasındadır.
Sahadan üç örnek: hangi yükler aynı araca girer?
Karar her seferinde aynı sırayla verilir: etiketler okunur, LQ olup olmadığına bakılır, tabloda satır ile sütun kesiştirilir, dipnot kontrol edilir. Sınıf ve etiket değerleri ADR 2025 Tablo A'dandır.
Örnek 1: Yükseltgen ile alevlenebilir sıvı. Bir kimya bayisi aynı kamyonetle UN 1495 SODIUM CHLORATE (5.1, paketleme grubu II, etiket 5.1) ve UN 1263 PAINT (3, paketleme grubu II) gönderiyor. Tabloda 5.1 satırı ile 3 sütununun kesişimi X'tir; karayolunda birlikte yükleme serbesttir. Yük yine 7.5.7.1'e göre sabitlenir; sıvı bidonlar mümkünse kuru yükün altına konur (7.5.1.5 notu). Yük limana gidip gemiye binecekse IMDG Kod'un kendi ayırma kuralları ayrıca uygulanır; genel ayırma tablosu Sınıf 3 ile 5.1 için "separated from" (ayrı tut) düzeyinde ayırma öngörür. Bunun için IMDG Kod sayfasına bakın.
Örnek 2: Kendiliğinden tepkimeye giren madde. Bir plastik katkı tedarikçisinin iki ürünü var: UN 3226 SELF-REACTIVE SOLID TYPE D (etiket yalnızca 4.1) ve UN 3221 SELF-REACTIVE LIQUID TYPE B (etiket 4.1+1). D tipi ürün tabloda düz 4.1 satırındadır ve 2–9 arasındaki etiketlerin çoğuyla, 4.1+1 ve 5.2+1 hariç, yüklenebilir. B tipi ürün ise 4.1+1 satırındadır: yalnızca kendi türüyle yüklenir. Aynı firmanın D tipi ürünüyle bile aynı araca giremez. İki ürün için ayrı araç ve ayrı taşıma evrakı gerekir (5.4.1.4.2). Ayrıca 5.2 organik peroksitler ve B'den F'ye tip kendiliğinden tepkimeye giren ve polimerleştirici 4.1 maddeleri için taşıma birimi başına 20.000 kg sınırı vardır (7.5.5.3).
Örnek 3: Havai fişek ve aerosol. Bir toptancı UN 0336 FIREWORKS (1.4G, etiket 1.4) ile UN 1950 AEROSOLS, flammable (etiket 2.1) taşımak istiyor. Aerosoller tam ADR yükü olarak, yani 2.1 etiketli gönderiliyorsa 1.4 satırı ile 2 sütununun kesişimi "a"dır. "a" yalnızca 1.4S'ye izin verir; 1.4G havai fişek aerosolle aynı araca giremez. Aerosoller sınırlı miktar olarak paketlenmişse sonuç değişir: 7.5.2.4, 1.4 bölümünü LQ yasağının dışında tutar ve birlikte yükleme mümkün olur. Aerosol taşımasının ayrıntısı aerosol taşımacılığı yazısındadır.
| Yük | Etiketler | Tablo hücresi | Sonuç |
|---|---|---|---|
| UN 1495 + UN 1263 | 5.1 ve 3 | X | Birlikte yüklenir |
| UN 3226 + UN 1263 | 4.1 ve 3 | X | Birlikte yüklenir |
| UN 3221 + UN 3226 | 4.1+1 ve 4.1 | Boş | Yüklenmez, ayrı evrak |
| UN 0336 + UN 1950 (2.1 etiketli) | 1.4 ve 2.1 | a (yalnızca 1.4S) | Yüklenmez |
| UN 0336 + UN 1950 (LQ) | 1.4 ve LQ | 7.5.2.4 istisnası | Birlikte yüklenir |
| UN 0012 + UN 1263 | 1.4 (S) ve 3 | a | Birlikte yüklenir |
Karışık yükleme yasağında sık yapılan yanlışlar nelerdir?
En sık yanlış, IMDG Kod'daki ya da depo raflarındaki ayırma mantığını karayoluna taşımaktır. "Yükseltgen ile yanıcı aynı araca girmez" cümlesi karayolu için doğru değildir: 7.5.2.1'de 5.1 ile 3 kesişimi X'tir. Karayolundaki yasak esas olarak patlayıcılarda ve 4.1+1 ile 5.2+1 etiketli paketlerdedir. Ters yöndeki hata daha tehlikelidir: 1 etiketli yan tehlikeyi gözden kaçırmak.
Sahada gördüğümüz diğer hatalar:
- Yan tehlike etiketini okumamak. B tipi organik peroksit (UN 3101, etiket 5.2+1) yalnızca ana sınıfına bakılarak 5.2 sayılır ve diğer yüklerle karıştırılır. Tablo paketteki tüm etiketlere göre çalışır.
- Muafiyeti genellemek. 1.1.3.6 altında kalan araçta "ADR uygulanmaz" denip patlayıcı ile başka sınıf yan yana konur. 1.1.3.6.2 Bölüm 7.5'i, CV1 dışında, kaldırmaz.
- LQ kolisini patlayıcıyla yüklemek. 7.5.2.4 yalnızca 1.4 ile UN 0161 ve 0499'a izin verir. 1.1D ya da 1.3G yanında LQ kolisi taşınamaz.
- Konteyner istisnasını patlayıcıya uygulamak. 7.5.2.3'teki kapalı konteyner istisnası Sınıf 1 için geçerli değildir.
- Gıda ayırımını yalnızca araçta düşünmek. 7.5.4 yükleme, boşaltma ve aktarma yerlerini de kapsar; rampada yem paletinin dibine ayırımsız tarım ilacı bırakmak da bu kurala girer.
Ürün listesi bazında uyumluluk tablosu ve yükleme talimatı hazırlamak, TMGD'nin işletmede yürüttüğü rutin işlerdendir. ASAL TMGD, İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ, Kırklareli ve Edirne'de tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı kapsamında bu listeyi işletmenin ürünlerine göre çıkarır.
Sık sorulan sorular
ADR karışık yükleme yasağı hangi maddede yazar?
ADR 2025 Bölüm 7.5.2'de yazar. 7.5.2.1 etiketlere göre genel tabloyu, 7.5.2.2 patlayıcıların uyum gruplarını, 7.5.2.3 konteyner kuralını, 7.5.2.4 sınırlı miktar paketlerini düzenler.
Yükseltgen (5.1) ile alevlenebilir sıvı (3) aynı araçta taşınır mı?
Karayolunda evet. 7.5.2.1 tablosunda 5.1 ile 3 kesişimi X'tir. Yük yine 7.5.7.1'e göre sabitlenir; deniz bacağı varsa IMDG Kod'un ayırma kuralları ayrıca uygulanır.
1.1.3.6 muafiyetinde karışık yükleme yasağı geçerli mi?
Evet. 1.1.3.6.2'de uygulanmayan hükümler listesinde Bölüm 7.5'ten yalnızca 7.5.11'in CV1 hükmü vardır. Karışık yükleme yasağı ve 7.5.4 gıda ayırımı muafiyet altında da uygulanır.
Sınırlı miktar kolileri başka tehlikeli maddelerle aynı araca yüklenebilir mi?
Evet. LQ paketleri etiket taşımadığından 7.5.2.1 tablosu uygulanmaz. Tek yasak, 1.4 bölümü ile UN 0161 ve 0499 dışındaki patlayıcılarla birlikte yüklemedir (7.5.2.4).
Zehirli madde (6.1) gıdayla aynı araçta taşınabilir mi?
CV28 kodlu maddelerde, gıdanın üstüne istiflenmemek ve bitişik yüklenmemek şartıyla evet. Yan yana duracaklarsa tam bölme, etiketsiz ara yük ya da en az 0,8 m mesafe gerekir; paketler tamamen örtülmüşse bu aranmaz (7.5.4).
4.1+1 etiketi ne demektir?
Ana 4.1 etiketinin yanında patlayıcı (model No. 1) yan tehlike etiketi taşıyan pakettir; B tipi kendiliğinden tepkimeye giren maddelerde istenir (5.2.2.1.9). Bu paketler 7.5.2.1'e göre yalnızca aynı tür paketlerle yüklenir.
Birlikte yüklenemeyen gönderiler için ne yapılır?
Ayrı araç ya da 7.5.2.3 şartlarına uyan kapalı konteyner kullanılır ve her gönderi için ayrı taşıma evrakı düzenlenir (5.4.1.4.2). Patlayıcılarda konteyner istisnası uygulanmaz.
Kaynaklar 5 resmî metin ve çapraz kontrol
Resmî
- ADR 2025 Cilt I, ECE/TRANS/352 Vol. I (UNECE; Sözleşme Md. 1, 1.1.3.6.2, 1.2.1 tanımlar, Tablo A UN 0012, 0161, 0336, 0499, 0503, 1263, 1495, 1950, 2902, 3101, 3221, 3226, 3.4.1, 3.5.1.1): https://unece.org/sites/default/files/2025-01/2412006_E_ECE_TRANS_352_Vol.I_WEB_0.pdf
- ADR 2025 Cilt II, ECE/TRANS/352 Vol. II (UNECE; 5.2.2.1.9, 5.4.1.4.2, 7.5.1, 7.5.2.1 – 7.5.2.4, 7.5.4, 7.5.5, 7.5.7, 7.5.9): https://unece.org/sites/default/files/2025-01/2412010_E_ECE_TRANS_352_Vol.II_WEB.pdf
- UNECE, ADR 2025 dosyaları ve değişiklikleri: https://unece.org/adr-2025-files
- Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik, RG 18/6/2022, sayı 31870 (Md. 18/1-e, 20/1-b ve d, 22/1-ğ ve l): https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/06/20220618-8.htm
- Değişiklik Yönetmeliği, RG 17/10/2026, sayı 33403 (Md. 36/1 yeni metni, tutarlar): https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/10/20261017-9.htm
Çapraz kontrol
- UNECE, Tehlikeli Mallar ana sayfası: https://unece.org/transport/dangerous-goods
Paragraf numaraları, 7.5.2.1 ve 7.5.2.2 tablolarındaki hücreler ve Tablo A değerleri UNECE'nin yayımladığı ADR 2025 İngilizce metnine dayanır; Türkçe resmî çeviride terimler farklı yazılabilir. Deniz ya da demiryolu bacağı olan taşımalarda IMDG Kod ve RID'in kendi ayırma kuralları ayrıca uygulanır. Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir.









