0212 302 68 08 Teklif al
Ana sayfa Hizmetler Rehber Blog SSS Mevzuat Hakkımızda Referanslar İletişim Teklif al

0212 302 68 08info@asaltmgd.com

Toplantı salonunda çalışan ekip ve önde tehlike etiketleri

UN Numarası Nedir?Nasıl Bulunur, ADR Tablo A Nasıl Okunur

UN numarası, bir tehlikeli maddeyi BM listesinde tanımlayan dört haneli numaradır. Numaranın nereden bulunduğunu, ADR Tablo A satırının sütun sütun nasıl okunduğunu ve en sık yapılan hataları anlatıyoruz.

Güncelleme 12 dk okumaMadde numaralı
İçindekiler
  1. UN numarası nedir ve kim belirler?
  2. Uygun sevkiyat adı nedir?
  3. B.b.b. (n.o.s.) kayıtlar ne demektir?
  4. UN numarası nasıl bulunur?
  5. ADR Tablo A nedir?
  6. Tablo A satırı nasıl okunur?
  7. UN 1203 benzin satırı tank taşımasında ne söyler?
  8. UN numarasında en sık yapılan yanlışlar nelerdir?
  9. Sık sorulan sorular

Kısaca

  • UN numarası, maddenin ya da nesnenin BM Model Düzenlemeleri'nden alınan dört haneli tanımlama numarasıdır (ADR 1.2.1).
  • UN numarasını işletme ya da danışman üretmez; madde ADR Bölüm 2'ye göre sınıflandırılır ve listedeki uygun kayıt seçilir (ADR 2.1.2.5).
  • ADR Tablo A (Bölüm 3.2) her UN numarası için 20 sütunluk taşıma şartı verir: sınıf, paketleme grubu, etiket, sınırlı miktar, tank kodu, taşıma kategorisi, tehlike tanımlama numarası.
  • Aynı UN numarasının birden fazla satırı olabilir; UN 1263 boya için Tablo A'da altı satır vardır.
  • Sınıflandırma gönderenin yükümlülüğüdür (ADR 1.4.2.1.1-a; Yönetmelik Md. 18/1-f).

Depoya gelen her tehlikeli madde aynı soruyla başlar: bu ürünün UN numarası ne? Cevap çoğu zaman Güvenlik Bilgi Formu'nda yazılıdır. Ama numarayı bilmek yetmez. O numaranın ADR'deki satırını okuyamayan işletme, hangi ambalajı kullanacağını, aracına plaka takıp takmayacağını ve evrakına ne yazacağını da bilemez.

Bu sayfa UN numarasının ne olduğunu, kimin belirlediğini, bir ürün için nasıl bulunduğunu ve ADR 2025 Bölüm 3.2 Tablo A'nın nasıl okunduğunu anlatır. Örnek olarak UN 1263 boya ve UN 1203 benzin satırlarını sütun sütun okuyoruz. Sınıf tanımlarına ve etiket renklerine burada girmiyoruz; onları tehlikeli madde sınıfları sayfasında anlattık.

UN numarası nedir ve kim belirler?

UN numarası, bir tehlikeli maddenin ya da nesnenin BM Model Düzenlemeleri'nden alınan dört haneli tanımlama numarasıdır (ADR 1.2.1). ADR'deki her kayda bir UN numarası atanmıştır (2.1.1.2). Numarayı işletme, danışman ya da Bakanlık vermez. Liste, BM Tehlikeli Malların Taşınmasına İlişkin Tavsiyeler'in eki olan Model Düzenlemeler'de yer alır.

ADR 2025, bu düzenlemelerin 23. revize baskısına atıf yapar (ST/SG/AC.10/1/Rev.23). Listedeki değişiklikler BM Tehlikeli Malların Taşınması Uzmanlar Alt Komitesi'nde karara bağlanır; ADR de 2.1.2.8 kapsamında onay veren yetkili makamın bu alt komiteye değişiklik önerisi sunmasını ister (2.1.2.8, Not 2). Yani bir işletmenin "ürünümüze UN numarası aldık" demesi teknik olarak yanlıştır. Doğrusu: ürün sınıflandırıldı ve listedeki mevcut kayıtlardan birine yerleştirildi.

Uygun sevkiyat adı nedir, ürün adıyla farkı ne?

Uygun sevkiyat adı, Tablo A'daki kaydın maddeyi en doğru tanımlayan ve büyük harfle yazılmış kısmıdır (ADR 3.1.2.1). Küçük harfle yazılan açıklamalar adın parçası değildir. Ticari ürün adı ise uygun sevkiyat adı yerine geçmez; taşıma evrakında UN numarasından hemen sonra uygun sevkiyat adı yazılır (5.4.1.1.1-b).

Birkaç kural pratikte sık karşımıza çıkar:

  • Kayıtta adlar "or" (veya) ile ayrılmışsa yalnızca en uygun olanı yazılır (3.1.2.2). UN 1203 kaydında "MOTOR SPIRIT or GASOLINE or PETROL" yazar; evrakta üçünden biri seçilir.
  • Ad tekil ya da çoğul kullanılabilir (3.1.2.3).
  • Hidratlar, susuz maddenin adıyla taşınabilir (3.1.2.7).

Sektörde "evraka ürünün etiketindeki adı yazdık" savunması sık duyulur. "Süper Parlak Ahşap Verniği 2.0" bir ticari addır. ADR'deki karşılığı, Tablo A'da UN 1263 için yazılı olan "PAINT" ya da "PAINT RELATED MATERIAL" adıdır.

B.b.b. (n.o.s.) kayıtlar ne demektir?

B.b.b. kaydı, "başka bir şekilde belirtilmemiş" (İngilizce n.o.s., not otherwise specified) maddeleri toplayan genel kayıttır. ADR 2.1.1.2 dört kayıt tipi tanımlar: A tekli, B jenerik, C özel b.b.b. ve D genel b.b.b. B, C ve D toplu kayıttır. Listede adıyla yer almayan madde, en özel toplu kayda yerleştirilir (2.1.2.5).

Tip Tanım (ADR 2.1.1.2) Örnek
A Tekli kayıt, tanımlı madde UN 1090 ACETONE
B Jenerik kayıt, tanımlı grup UN 1133 ADHESIVES, UN 1266 PERFUMERY PRODUCTS
C Özel b.b.b. kayıt UN 1987 ALCOHOLS, N.O.S.
D Genel b.b.b. kayıt UN 1993 FLAMMABLE LIQUID, N.O.S.

Sıra önemlidir. Madde B ya da C tipi bir kayda girmiyorsa, ancak o zaman D tipine yerleştirilir (2.1.2.5). Boya tineri için doğrudan UN 1993 seçmeden önce UN 1263'e bakılmalıdır: kaydın açıklaması "boya inceltme ve azaltma bileşikleri"ni de kapsar. Listede adıyla geçen tek bir çözücü ise kendi kaydıyla taşınır (özel hüküm 163).

B.b.b. kayıtların çoğunda Tablo A sütun (6)'da özel hüküm 274 bulunur. Bu durumda uygun sevkiyat adının yanına parantez içinde teknik ad eklenir; ticari ad kullanılamaz (3.1.2.8.1 ve 3.1.2.8.1.1). ADR'nin verdiği örnek: "UN 1993 FLAMMABLE LIQUID, N.O.S. (CONTAINS XYLENE AND BENZENE), 3, II".

UN numarası nasıl bulunur? Sınıflandırma sırası

UN numarası, ürünün sınıflandırılmasıyla bulunur ve bu iş gönderenin yükümlülüğüdür (ADR 1.4.2.1.1-a; Yönetmelik Md. 18/1-f). Çoğu üründe ilk kaynak Güvenlik Bilgi Formu'nun (GBF) 14. bölümüdür. Ancak GBF'deki numara, ADR Bölüm 2 kriterleriyle ve Tablo A satırıyla çapraz kontrol edilmeden evraka yazılmamalıdır.

Sırayla:

  1. GBF Bölüm 14'ü okuyun. Taşımacılık bilgileri bu bölümdedir: UN numarası, uygun sevkiyat adı, sınıf, paketleme grubu. Bölümün içeriğini GBF Bölüm 14 yazımızda açtık.
  2. Maddenin listede adıyla geçip geçmediğine bakın. Adıyla geçen madde Tablo A'daki sınıflandırmasıyla taşınır (2.1.2.2).
  3. Adıyla geçmiyorsa Bölüm 2 kriterleriyle sınıflandırın. Önce sınıf, sonra varsa ikincil tehlike, sonra paketleme grubu belirlenir; UN numarası en son seçilir (2.1.2.5).
  4. Karışımlarda 2.1.3.3'ü uygulayın. Tek baskın bileşenli karışım, o bileşenin numarasını alır; ancak sınıf, sınıflandırma kodu, paketleme grubu ya da fiziksel hâl değişiyorsa uygun toplu kayda geçilir.
  5. Tablo A satırını seçin. Aynı UN numarasının birden fazla satırı varsa paketleme grubu ve açıklamaya uyan satır esas alınır (3.2.1).

Sınıf 3 için paketleme grubu, parlama noktası ve kaynama başlangıç noktasıyla belirlenir (2.2.3.1.3). Kaynama başlangıç noktası 35 °C ve altındaysa paketleme grubu I'dir. Parlama noktası 23 °C'nin altında ve kaynama başlangıç noktası 35 °C'nin üzerindeyse II. Parlama noktası 23–60 °C arasında ise III.

ADR Tablo A nedir, sütunlar ne anlatır?

ADR Tablo A, Bölüm 3.2'deki tehlikeli maddeler listesidir. Kayıtlar UN numarası sırasıyla dizilir (2.1.2.2). Her satır 20 ana sütundan oluşur; ilk dört hücre maddeyi tanımlar, diğerleri taşıma şartlarını kodlu biçimde verir (3.2.1). Boş hücre ya özel hüküm olmadığını ve yalnızca genel kuralların uygulandığını ya da o sütunun açıklamasındaki taşıma kısıtlamasının geçerli olduğunu gösterir (3.2.1).

Sütun Başlık Ne söyler Kodun açıklaması
(1) UN No. Dört haneli UN numarası 2.1.1.2
(2) Ad ve tanım Büyük harfli kısım uygun sevkiyat adıdır 3.1.2
(3a) Sınıf Tehlike sınıfı Bölüm 2
(3b) Sınıflandırma kodu Sınıf içindeki alt tehlike (F1, C1, 2F, W2) Bölüm 2.2
(4) Paketleme grubu I, II, III 2.1.1.3
(5) Etiketler Ambalaj etiketi ve araç levhası model numarası 5.2.2.2, 5.3.1.7
(6) Özel hükümler Sınıflandırma, istisna, ek işaretleme Bölüm 3.3
(7a) Sınırlı miktar İç ambalaj başına azami miktar Bölüm 3.4
(7b) İstisnai miktar E ile başlayan kod; E0 istisna yok demektir Bölüm 3.5
(8) Ambalajlama talimatı P, R, IBC, LP kodları 4.1.4
(9a), (9b) Özel ve karışık ambalajlama PP, B, L; MP kodları 4.1.4, 4.1.10
(10), (11) Portatif tank ve dökme konteyner T, BK; TP kodları 4.2.5, 7.3.2
(12) ADR tank kodu En az sıkı tank tipi (LGBF gibi) 4.3
(13) ADR tankı özel hükümleri TU, TC, TE, TA, TT, TM 4.3.5, 6.8.4
(14) Tank taşımacılığı için taşıt FL, AT gibi taşıt kodu 9.1.1.2
(15) Taşıma kategorisi (tünel kodu) Üstte kategori 0–4, altta parantez içinde tünel kodu 1.1.3.6, 8.6
(16)–(19) Taşıma özel hükümleri V ambalaj, VC/AP dökme, CV elleçleme, S işletme 7.2.4, 7.3.3, 7.5.11, 8.5
(20) Tehlike tanımlama numarası Turuncu plakanın üst yarısındaki numara 5.3.2.3

Üç sütun günlük işin büyük kısmını belirler. Sütun (7a), ürünün sınırlı miktar olarak gönderilip gönderilemeyeceğini söyler; "0" yazıyorsa izin yoktur (3.4.1). Sütun (15), 1.1.3.6 muafiyeti hesabının girdisidir. Sütun (20) ise tank ve dökme taşımada turuncu plakaya yazılacak üst numarayı verir.

Sütun (8)'de P ya da R ile başlayan bir kod yoksa madde ambalajla taşınamaz. Sütun (12) boşsa ADR tankında taşınamaz (3.2.1). Tablo B ise alfabetik bir dizindir ve ADR'nin resmî parçası değildir (2.1.2.2, dipnot).

Tablo A satırı nasıl okunur? UN 1263 boya örneği

UN 1263, "PAINT" (boya, lake, emaye, vernik, cila dâhil) ve "PAINT RELATED MATERIAL" (boya inceltme ve azaltma bileşikleri dâhil) kaydıdır. Tablo A'da bu numaranın altı satırı vardır: bir satır paketleme grubu I, iki satır paketleme grubu II, üç satır paketleme grubu III. Doğru satır, GBF'deki parlama noktası, kaynama noktası, buhar basıncı ve viskozite bilgisiyle seçilir.

Saha örneği: Bir mobilya atölyesine 20 litrelik tenekelerde solvent bazlı vernik geliyor. GBF Bölüm 14: UN 1263, sınıf 3, paketleme grubu II. Parlama noktası 23 °C'nin altında ve buhar basıncı 50 °C'de 110 kPa'yı aşmıyor. Bu ürünün satırı şöyle okunur:

Sütun Değer Anlamı
(3a), (3b) 3, F1 Alevlenebilir sıvı, ikincil tehlikesiz
(4) II Orta derecede tehlike
(5) 3 Sınıf 3 etiketi
(6) 163, 367, 640D, 650 163: adıyla listelenen madde bu kayıtla taşınamaz; 367: belgelemede ad seçimi; 640D: yalnızca tank taşımasında evraka eklenir; 650: boya atığı
(7a), (7b) 5 L, E2 İç ambalaj başına 5 litreye kadar sınırlı miktar mümkündür; 20 litrelik teneke bu kapsama girmez
(8) P001, IBC02, R001 Ambalaj, IBC ve hafif metal ambalaj talimatları
(12) LGBF Tankla taşımada en az bu tank kodu
(15) 2 (D/E) Taşıma kategorisi 2; tünel kodu D/E
(19) S2, S20 İşletme özel hükümleri
(20) 33 Yüksek derecede alevlenebilir sıvı

Taşıma kategorisi 2'nin 1.1.3.6.3'teki üst sınırı 333'tür. Sıvılarda bu değer litre cinsinden içerik miktarıdır. Atölyeye on teneke geliyorsa toplam 200 litredir ve sınırın altında kalır. Bu durumda ambalajlı taşımada Bölüm 5.3 (turuncu plaka ve levha) ve 5.4.3 (yazılı talimat) uygulanmaz (1.1.3.6.2). Yirmi teneke ise 400 litredir ve muafiyet düşer.

Evraktaki tanım UN numarası, uygun sevkiyat adı, etiket numarası ve paketleme grubu sırasıyla yazılır; güzergâhta kısıtlamalı tünel varsa sona parantez içinde tünel kodu eklenir (5.4.1.1.1-a, b, c, d, k): "UN 1263 PAINT, 3, II, (D/E)". Bu sıra bozulamaz ve araya başka bilgi girmez. 1.1.3.6 uygulanacaksa her taşıma kategorisinin toplam miktarı ve hesaplanan değer de evraka yazılır (5.4.1.1.1-f, Not 1).

UN 1203 benzin satırı tank taşımasında ne söyler?

UN 1203, "MOTOR SPIRIT or GASOLINE or PETROL" kaydıdır ve Tablo A'da tek satırdır. Sınıf 3, sınıflandırma kodu F1, paketleme grubu II, etiket 3. Tank taşımasında belirleyici sütunlar tank kodu LGBF, taşıt kodu FL, taşıma kategorisi 2 (D/E) ve tehlike tanımlama numarası 33'tür. Tankerin turuncu plakasında bu yüzden üstte 33, altta 1203 yazar.

Satırın diğer hücreleri:

  • (6) 243, 534, 664: Benzinli motorlarda kullanılan benzin, uçuculuğu ne olursa olsun bu kayda girer (özel hüküm 243). Bazı iklimlerde 50 °C'deki buhar basıncı 110 kPa'yı aşsa da 150 kPa'yı geçmiyorsa 110 kPa'yı aşmayan madde gibi değerlendirilir (534). Tanklara katkı maddesi cihazı takılabilir (664).
  • (7a), (7b) 1 L, E2: Sınırlı miktar iç ambalaj başına 1 litredir.
  • (13) TU9: ADR tankı kullanım özel hükmü (4.3.5).
  • (19) S2, S20: İşletme özel hükümleri (Bölüm 8.5).

Aynı sınıftaki komşu satır öğreticidir. UN 1202 (motorin, gazyağı, hafif ısıtma yağı) kaydının üç satırı vardır ve üçünde de tehlike tanımlama numarası 30, taşıma kategorisi 3'tür. Benzin ile motorin arasındaki fark, plakadaki tek rakamda görünür: 33 ile 30.

UN numarasında en sık yapılan yanlışlar nelerdir?

En sık yanlış, CAS numarasının UN numarası sanılmasıdır. CAS numarası kimyasal maddenin kimlik kaydıdır; taşıma kuralı içermez. UN numarası ise ADR 1.2.1'e göre BM Model Düzenlemeleri'nden alınan taşıma numarasıdır. Aseton için CAS 67-64-1'dir, UN numarası ise 1090'dır (2.1.1.2). Evraka ve plakaya yalnızca UN numarası yazılır.

Sahada gördüğümüz diğer hatalar:

  • Ürün adını uygun sevkiyat adı sanmak. Ticari ad evraka girmez; Tablo A'daki büyük harfli ad yazılır (3.1.2.1). B.b.b. kayıtlarda teknik ad parantez içinde eklenir; ticari ad teknik ad yerine de kullanılamaz (3.1.2.8.1.1).
  • Satırı yanlış seçmek. UN 1263'ün altı satırı farklı sınırlı miktar, istisnai miktar ve taşıma kategorisi verir. Paketleme grubu I satırında sınırlı miktar 500 ml'dir; paketleme grubu III satırında taşıma kategorisi 3'tür. Yanlış satır, yanlış muafiyet hesabı demektir.
  • "UN" önekini düşürmek. Evrakta numaranın önüne "UN" harfleri yazılır (5.4.1.1.1-a). Turuncu plakada ise yalnızca dört hane yer alır.
  • Toplu kayda erken geçmek. Madde adıyla listede varsa b.b.b. kayıt kullanılamaz. Özel hüküm 163 bunu UN 1263 için açıkça söyler.
  • Tablo B'yi esas almak. Alfabetik dizin resmî metin değildir; karar Tablo A satırıyla verilir (2.1.2.2, dipnot).

Sınıflandırma, Tablo A okuma ve evrak kontrolü, TMGD'nin işletmede rutin olarak yürüttüğü işlerdir. ASAL TMGD, İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ, Kırklareli ve Edirne'de tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı kapsamında ürün listenizi UN numarası, satır ve taşıma kategorisi düzeyinde çıkarır.

Sık sorulan sorular

UN numarası nedir?

UN numarası, tehlikeli bir madde ya da nesnenin BM Model Düzenlemeleri'nden alınan dört haneli tanımlama numarasıdır (ADR 1.2.1). ADR'deki her kayda bir UN numarası atanmıştır (2.1.1.2).

UN numarasını kim verir?

Numaralar BM Model Düzenlemeleri'ndeki tehlikeli maddeler listesinde yer alır; işletme ya da Bakanlık numara üretmez. İşletmenin işi, ürünü ADR Bölüm 2'ye göre sınıflandırıp listedeki uygun kaydı seçmektir (2.1.2.5).

Bir ürünün UN numarasını nereden bulurum?

İlk kaynak Güvenlik Bilgi Formu'nun 14. bölümüdür. Numara, ADR Bölüm 2 kriterleri ve Tablo A satırıyla doğrulanmalıdır; sınıflandırmadan gönderen sorumludur (ADR 1.4.2.1.1-a; Yönetmelik Md. 18/1-f).

UN numarası nerede yazar?

Ambalajın üzerinde "UN" harfleriyle birlikte yazar (ADR 5.2.1.1). Taşıma evrakında ilk bilgi olarak (5.4.1.1.1 (a)), tank ve dökme taşımada numaralı turuncu plakanın alt yarısında, ürünün Güvenlik Bilgi Formu'nda ise 14.1 alt başlığında yer alır.

UN numarası nasıl sorgulanır?

Resmî kaynak ADR Bölüm 3.2'dir. Numarayı biliyorsanız UN numarasına göre sıralı Tablo A'ya, yalnızca ürün adını biliyorsanız alfabetik dizin olan Tablo B'ye (3.2.2) bakılır. Ticari ad bu tablolarda geçmez; önce GBF'den maddenin teknik adı bulunur.

CAS numarası ile UN numarası aynı şey mi?

Hayır. CAS numarası kimyasal kimlik kaydıdır; UN numarası taşıma kaydıdır. Aseton örneğinde CAS 67-64-1, UN numarası 1090'dır. Taşıma evrakına ve plakaya UN numarası yazılır.

B.b.b. (n.o.s.) ne demek?

"Başka bir şekilde belirtilmemiş" demektir; listede adıyla yer almayan maddeleri toplayan kayıttır (ADR 2.1.1.2, tip C ve D). Özel hüküm 274 varsa uygun sevkiyat adına parantez içinde teknik ad eklenir (3.1.2.8.1).

Tablo A'da aynı UN numarasının birden fazla satırı neden var?

Aynı numaradaki maddelerin kimyasal, fiziksel özellikleri ya da taşıma şartları farklı olabilir; bu durumda ardışık satırlar kullanılır (ADR 3.2.1). Örneğin UN 1263'ün paketleme grubuna ve buhar basıncına göre altı satırı vardır.

Tehlike tanımlama numarası Tablo A'nın hangi sütunundadır?

Sütun (20)'dedir. Tank ve dökme taşımada turuncu plakanın üst yarısına bu numara, alt yarısına sütun (1)'deki UN numarası yazılır (ADR 5.3.2.1.2 ve 5.3.2.1.4).

Kaynaklar 4 resmî metin ve çapraz kontrol

Resmî

  1. ADR 2025 Cilt I, ECE/TRANS/352 Vol. I (UNECE; 1.2.1, 1.4.2, 2.1.1, 2.1.2, 2.1.3, 2.2.3.1.3, 3.1.2, 3.2.1, Tablo A UN 1202, 1203, 1263, 1993): https://unece.org/sites/default/files/2025-01/2412006_E_ECE_TRANS_352_Vol.I_WEB_0.pdf
  2. ADR 2025 Cilt II, ECE/TRANS/352 Vol. II (UNECE; 5.3.2, 5.4.1.1.1 taşıma evrakı): https://unece.org/sites/default/files/2025-01/2412010_E_ECE_TRANS_352_Vol.II_WEB.pdf
  3. UNECE, ADR 2025 dosyaları ve değişiklikleri: https://unece.org/adr-2025-files
  4. Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik, RG 18/6/2022, sayı 31870 (Md. 18, 36): https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/06/20220618-8.htm

Çapraz kontrol

  1. UNECE, Tehlikeli Mallar ana sayfası: https://unece.org/transport/dangerous-goods
Hazırlayan ASAL TMGD Danışmanlık EkibiYayım Son güncelleme

Bu konuda sorunuz mu var?

Kısaca yazın; cevabı dayandığı maddeyle birlikte gönderelim.

Bu alan gerekli.
Bu alan gerekli.
Bu alan gerekli.

Bu form bilgilerinizi kendisi kaydetmez. Mesajınız WhatsApp ya da e-posta uygulamanızda hazır açılır; göndermeden önce görebilirsiniz.

Mesajınız hazır. Nasıl göndermek istersiniz?

Paragraf numaraları ve Tablo A değerleri UNECE'nin yayımladığı ADR 2025 İngilizce metnine dayanır; Türkçe resmî çeviride terimler farklı yazılabilir. Bir ürünün sınıflandırması için ürünün kendi GBF'si ve test verisi esastır. Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir.

Durumunuzu maddesiyle söyleyelim.

Faaliyet belgenizi ya da son yılın sevk kayıtlarını paylaşın. Hangi yükümlülüğün size düştüğünü ve dayandığı maddeyi yazılı olarak bildirelim.