0212 302 68 08 Teklif al
Ana sayfa Hizmetler Rehber Blog SSS Mevzuat Hakkımızda Referanslar İletişim Teklif al

0212 302 68 08info@asaltmgd.com

Depo rampasında forkliftle tıra yüklenen etiketli variller

Gönderen, Yükleyen, BoşaltanTehlikeli Madde Taraflarının Yükümlülükleri

Tehlikeli madde taşımacılığında her taraf kendi işinin güvenliğinden sorumludur. Gönderenden boşaltana kadar yedi tarafın yükümlülüklerini ADR 1.4 ve Karayolu Yönetmeliği Md. 18-26 ile eşleştirip üç saha örneğiyle açıklıyoruz.

Güncelleme 13 dk okumaMadde numaralı
İçindekiler
  1. Tehlikeli madde taşımacılığında taraflar kimlerdir?
  2. Tehlikeli madde gönderen yükümlülükleri nelerdir?
  3. Taşımacı ve alıcının yükümlülükleri nelerdir?
  4. Yükleyen?
  5. Hangi taraf TMFB alır?
  6. Sadece fabrika teslim (EXW) satış yapan üretici yükleyen ya da paketleyen sayılır mı?
  7. Lojistik deposu (3PL) paketleyip yüklüyorsa yükümlülük kimde?
  8. Malı teslim alıp boşaltan alıcının yükümlülükleri nelerdir?
  9. Taraf yükümlülüklerinde sık yapılan yanlışlar nelerdir?
  10. Sık sorulan sorular

Kısaca

  • ADR'ye göre taşımaya katılan her taraf, öngörülebilir tehlikeye karşı uygun önlemi almak ve kendi alanında ADR'ye uymak zorundadır (ADR 1.4.1.1).
  • Ana taraflar gönderen, taşımacı ve alıcıdır (ADR 1.4.2); yükleyen, paketleyen, dolduran, tank konteyner/portatif tank işletmecisi ve boşaltan "diğer taraflar"dır (ADR 1.4.3).
  • Türkiye'de bu yükümlülükler Karayolu Yönetmeliği'nin Dördüncü Bölümünde, Md. 18 ile 26 arasında taraf taraf yazılıdır; sürücü Md. 23'tedir.
  • TMFB almak zorunda olmayan işletme de Md. 18-26'daki yükümlülüklerle bağlıdır (Yönetmelik Md. 7/8).
  • Paketleyen, yükleyen, dolduran ve boşaltan rolleri sözleşmedeki unvana değil, fiilen yapılan işe göre belirlenir; gönderen ise maddeyi sevk eden işletmedir, taşıma sözleşmeye bağlıysa sözleşmede gönderen olarak yazılan kişidir (Md. 4/1-i).

Denetimde etiketi eksik bir varil bulunduğunda ilk soru "bu kimin hatası" olur. Cevap çoğu zaman tek bir firma değildir. Varili dolduran, rampada araca koyan, evrakı yazan ve yola çıkaran farklı işletmeler olabilir; her birinin ayrı yükümlülüğü ve ayrı ceza bendi vardır.

Bu sayfa ADR 2025 Bölüm 1.4'teki taraf yükümlülüklerini Karayolu Yönetmeliği'nin ilgili maddeleriyle eşleştirir ve üç sık sorulan durumu çözer: yalnızca fabrika teslim (EXW) satış yapan üretici, paketleyip yükleyen bir lojistik deposu ve malı kendisi boşaltan alıcı. Kimin TMFB alacağını ve TMGD bulunduracağını ayrıntılı anlatmıyoruz; bunlar TMGD bulundurma zorunluluğu ve TMFB hizmeti sayfalarındadır.

Tehlikeli madde taşımacılığında taraflar kimlerdir?

Tehlikeli madde taşımacılığında yedi taraf vardır: gönderen, taşımacı, alıcı, yükleyen, paketleyen, dolduran ve boşaltan; tank konteyner ya da portatif tank kullanılıyorsa bunlara tank işletmecisi eklenir. Tanımlar ADR 1.2.1'de ve Karayolu Yönetmeliği Md. 4'te yer alır ve mantıkları farklıdır:

  • Gönderen: Kendi adına veya üçüncü bir kişi adına tehlikeli maddeyi sevk eden işletme; taşıma sözleşmeye bağlıysa sözleşmede "gönderen" olarak belirtilen kişi (Md. 4/1-i).
  • Paketleyen: Maddeyi IBC ve büyük ambalajlar dâhil ambalaja yerleştiren işletme (Md. 4/1-n).
  • Yükleyen: Ambalaj, konteyner veya portatif tankı araca ya da konteynere yükleyen işletme (Md. 4/1-kk).
  • Dolduran: Maddeyi tanka, MEGC'ye ya da dökme taşıma için araç veya konteynere dolduran işletme (Md. 4/1-g).
  • Boşaltan: Konteyneri ya da paketleri araçtan indiren, tanktan veya dökme yükten boşaltan işletme (Md. 4/1-e).

Gönderen sevk işlemiyle, sözleşme varsa sözleşmedeki kayıtla; diğer dört rol fiilî işle tanımlanır. ADR 1.4.2'nin Not 1'ine göre birden fazla rol aynı işletmede birleşebilir, bir rolün işleri de birden fazla işletmeye dağılabilir.

Ortak kural ADR 1.4.1'dedir. Taraflar, öngörülebilir tehlikenin niteliğine ve boyutuna göre zararı önleyecek önlemleri alır ve kendi alanlarında ADR'ye uyar (1.4.1.1). Kamu güvenliği için yakın tehlike varsa acil durum servislerine hemen haber verir (1.4.1.2). Olay sonrası bildirimi tehlikeli madde kaza raporu yazımızda anlattık.

Tehlikeli madde gönderen yükümlülükleri nelerdir?

Tehlikeli madde gönderen, taşımaya yalnızca ADR'ye uygun gönderi teslim etmekle yükümlüdür (ADR 1.4.2.1.1; Yönetmelik Md. 18/1). Bunun içinde sınıflandırma, taşıma evrakı, uygun ambalaj ve tank, etiket ve plaka, karışık yükleme kuralları ve TMFB'li taşımacı seçimi vardır. Yönetmelik bunları yedi bende ayırır.

Md. 18/1 Gönderenin yükümlülüğü ADR karşılığı
a Taşımayı "Taşımacı" konulu TMFB'si olan taşımacıya yaptırmak Ulusal hüküm
b ADR 5.4.1'e uygun taşıma evrakını eksiksiz hazırlayıp taşımacıya vermek 1.4.2.1.1-b
c Maddeye uygun, geçerli ADR uygunluk belgeli taşıt kullanılmasını sağlamak Ulusal hüküm
ç Sertifikalı ambalaj, muayene tarihi geçmemiş basınçlı kap ve uygun yük taşıma birimi kullanmak 1.4.2.1.1-c
d Taşıt, ambalaj ve yük taşıma biriminde doğru etiket, levha, işaret ve turuncu plaka kullanılmasını sağlamak 1.4.2.1.1-e (boş temizlenmemiş tank ve araçlar için)
e Karışık ambalajlama, karışık yükleme ve yükleme sınırlamalarına uymak 1.4.2.1.1-d (kısmen)
f Maddenin ADR'ye göre sınıflandırıldığını ve taşınmasına izin verildiğini belirlemek 1.4.2.1.1-a

Evrakın içeriğini tehlikeli madde taşıma evrakı yazımızda bent bent anlattık.

Gönderen başkalarının bilgisine sınırlı ölçüde dayanabilir. Paketleyen, yükleyen ya da dolduran kullanan gönderen, gönderinin ADR'ye uygunluğu için uygun önlemi alır; yalnızca 1.4.2.1.1'in (a), (b), (c) ve (e) bentlerinde diğer tarafların bilgisine dayanabilir (1.4.2.1.2). Gönderen üçüncü bir kişi adına hareket ediyorsa, o kişi tehlikeli madde olduğunu gönderene yazılı bildirir ve gerekli bilgi ve belgeleri verir (1.4.2.1.3).

Yurt dışından gelen maddeyi ithal eden kişi, sınırdan itibaren yapılan taşımalarda gönderen yükümlülüklerini üstlenir (Md. 18/3). Güvenlik bilgi formunu gönderen ve taşımacı taşıma süresince taşıtta bulundurur (Md. 32/3, 17/10/2026 değişikliği); ayrıntısı GBF Bölüm 14 yazısında.

Ceza tarafında Md. 36/1-h, taşıma evrakı (18/1-b) için 4.730 TL, diğer bentler için her bent başına 9.473 TL öngörür. Güvenlik bilgi formunu taşıtta bulundurmamak gönderen için 4.500 TL'dir (36/1-u).

Taşımacı ve alıcının yükümlülükleri nelerdir?

Taşımacı, yükü yola çıkarmadan önce taşıtın, tankın, yükün ve evrakın ADR'ye uygun olduğunu kontrol eder ve bir ihlal görürse ihlal giderilene kadar taşımayı başlatmaz (ADR 1.4.2.2.1 ve 1.4.2.2.3; Yönetmelik Md. 22/1-ı). Alıcı ise yükün kabulünü zorunlu bir sebep olmadan ertelemez ve boşaltmadan sonra kendisini ilgilendiren ADR kurallarına uyulduğunu doğrular (ADR 1.4.2.3.1; Md. 24/1-a).

Taşımacı (Md. 22). Yönetmelik on altı bent sayar. Başlıcaları: ADR uygunluk belgeli taşıt (a, b), tank muayenesi kontrolü (c), plaka ve etiketler (ç), görsel hasar kontrolü (d), teçhizat ve yangın söndürücüler (e, f), yazılı talimat (g), SRC5'li sürücü (h), ihlalde taşımayı başlatmamak veya durdurmak (ı, i) ve evrak suretinin taşıtta bulunması (m). ADR buna aşırı yükleme kontrolünü de ekler (1.4.2.2.1-e).

Taşımacı izin verilen madde, evrak, aşırı yükleme ve plaka konularında diğer tarafların bilgisine, görsel kontrolde ise konteyner/araç yükleme sertifikasına dayanabilir (1.4.2.2.2). Yolda güvenliği tehlikeye sokan bir ihlal görülürse gönderi en kısa sürede durdurulur (1.4.2.2.4; Md. 22/1-i). Yazılı talimatı yazılı talimat ve araç ekipmanları yazısında anlattık.

Sık atlanan bir ayrıntı: boş temizlenmemiş tanker, tank konteyner, portatif tank ve MEGC için ADR 5.4.1.1.6'ya göre taşıma evrakını taşımacı düzenler (Md. 22/1-k).

Alıcı (Md. 24). Üç bent vardır: kabulü ertelememek (a), ADR ihlali tespit edilen konteyneri ihlal giderildikten sonra teslim almak (b) ve boşaltmada ateş, sigara ve kıvılcım kaynaklarına izin vermemek (c). Alıcı boşaltan, temizlikçi ya da arındırma tesisi kullanıyorsa bu kurallara uyulması için önlem alır (ADR 1.4.2.3.3).

Taşımacının bentleri Md. 36/1-m altında cezalandırılır; tutarlar bent başına 4.500 TL ile 10.256 TL arasındadır (koruyucu teçhizatta teçhizat başına 4.500 TL, toplam en fazla 13.500 TL) ve idari para cezaları sayfasında tek tek yazılıdır. Alıcının cezası Md. 36/1-o bendindedir.

Yükleyen, paketleyen, dolduran, boşaltan ve tank işletmecisi neden sorumludur?

Diğer tarafların yükümlülükleri ADR 1.4.3'te örnek niteliğinde sayılır ve 1.4.1'deki genel kuraldan doğar. Taraf, işini ADR'ye tabi bir taşımanın parçası olarak yaptığını bildiği ya da bilmesi gerektiği ölçüde sorumludur (ADR 1.4.3, giriş). "Biz sadece forkliftle koyduk" savunması bu yüzden işlemez.

Tablo, her tarafın temel işini ve dayanaklarını birlikte gösterir.

Taraf Temel yükümlülükler ADR 2025 Yönetmelik Md. 36/1
Gönderen Sınıflandırma, taşıma evrakı, uygun ambalaj ve tank, etiket ve plaka, TMFB'li taşımacı 1.4.2.1 Md. 18 h (ithalatçı: i)
Taşımacı Taşıt belgesi ve muayene, plaka, görsel kontrol, teçhizat, yazılı talimat, SRC5, ihlalde durdurma 1.4.2.2 Md. 22 m
Alıcı Kabulü ertelememek, ihlalli konteyneri ihlal giderilince teslim almak, boşaltmada ateş ve kıvılcım önlemi 1.4.2.3 Md. 24 o
Yükleyen Hasarlı ve sızdıran ambalajı yüklememek, ayrı yükleme ve gıda ayrımı, konteyner levhası, ADR 7.5 yükleme emniyeti 1.4.3.1 Md. 20 k
Paketleyen Sertifikalı ambalaj, ADR 4.1 ambalajlama talimatı, karışık ambalajlama, işaretleme ve etiketleme 1.4.3.2 Md. 19 j
Dolduran Tank muayenesi ve tank kodu, doldurma derecesi, kapakların sızdırmazlığı, dış yüzeyde bulaşma, ADR 7.3 dökme kuralları 1.4.3.3 Md. 21 l
Tank konteyner/portatif tank işletmecisi Muayenesi geçerli tank kullanmak veya kiralamak; boşalan tankı temizletip hasarını gidermek 1.4.3.4 Md. 26 p
Boşaltan Doğru yükü boşaltmak, hasar kontrolü, dış yüzey ve vanalar, temizlik, boş konteynerden levhaların kaldırılması 1.4.3.7 Md. 25 ö
Sürücü SRC5'i yanında bulundurmak, plaka ve etiket, hasarlı ambalajı taşımamak, yazılı talimata uymak Kısım 8 ve ilgili bölümler Md. 23 n

Tabloyu okurken iki farka dikkat edin. Birincisi, Yönetmelik bazı noktalarda ADR'den ayrıntılıdır: ateş, sigara ve antistatik kıyafet kuralı yükleyen (Md. 20/1-ç), dolduran (21/1-g), alıcı (24/1-c) ve boşaltan (25/1-e) için ayrıca yazılmıştır; dolduranın yalnızca TMFB'li taşımacıların ADR uygunluk belgeli taşıtlarına dolum yapması (21/1-a, h) ulusal hükümdür.

İkincisi, Yönetmelikte ayrıca yazmayan ADR hükümleri de geçerlidir. Örneğin tank konteyner işletmecisi, onarım, tadilat ya da kaza sonrası istisnai muayene yaptırır (1.4.3.4-c); yükleyen (a), (d) ve (e) bentlerinde başkalarının bilgisine dayanabilir (1.4.3.1.2). Ayrı yükleme kurallarını ayrı yükleme yasakları, tank muayenesini tank kodu ve tank muayenesi yazılarında anlattık.

Hangi taraf TMFB alır, hangisi TMGD bulundurur?

Taşımacı ve tank konteyner/portatif tank işletmecisi miktara bakılmaksızın TMFB alır; diğer taraflar son bir takvim yılında 20 ton ve üzerinde işlem yaptıklarında belge alır (Md. 7/1). TMFB alan herkes TMGD hizmeti almak zorundadır; yalnızca Md. 8/1'deki üç grup muaftır.

Taraf TMFB (Md. 7/1) TMGD (Md. 8/1)
Taşımacı Her durumda (a) Sadece taşımacıysa ve kayıtlı taşıt kapasitesi 50 tonun altındaysa muaf
Tank konteyner/portatif tank işletmecisi Her durumda (a) Sadece bu konu veya sadece "Alıcı" ile birlikteyse muaf
Alıcı 20 ton ve üzeri alım, "Alıcı-Boşaltan" (b) Belgede sadece "Alıcı" varsa muaf
Gönderen 20 ton ve üzeri gönderim (c) Zorunlu
Paketleyen, yükleyen, dolduran, boşaltan Her faaliyet konusu için 20 ton ve üzeri (ç) Zorunlu

Sınıf 1 (1.4S hariç) ve Sınıf 7'de (ADR 1.7.1 kapsamı hariç) miktar şartı yoktur (Md. 7/1-d). Eşiklerin ayrıntısı TMGD bulundurma zorunluluğu sayfasındadır. ADR de faaliyeti gönderme, taşıma ya da bunlarla ilgili paketleme, yükleme, doldurma veya boşaltma olan her işletmeden danışman ister (ADR 1.8.3.1).

Sadece fabrika teslim (EXW) satış yapan üretici yükleyen ya da paketleyen sayılır mı?

Evet. Ürünü kendi tesisinde varile dolduran ve alıcının aracına kendi forkliftiyle yükleyen üretici, satış şartı ne olursa olsun paketleyen ve yükleyendir. Çünkü Yönetmelik bu iki rolü fiilî işle tanımlar (Md. 4/1-n ve 4/1-kk). EXW bir satış ve teslim şartıdır; ADR'deki taraf rollerini değiştirmez.

Saha örneği: Kocaeli'de bir üretici yılda yaklaşık 180 ton aseton satıyor: UN 1090 ACETONE, sınıf 3, paketleme grubu II, etiket 3; Tablo A'da taşıma kategorisi 2 (D/E), tehlike tanımlama numarası 33. Varilleri kendi hattında dolduruyor ve etiketliyor; alıcının anlaştığı tır rampaya geliyor, yüklemeyi üreticinin personeli yapıyor.

İş Kim yapıyor Rolü Dayanak
Varile doldurma, kapatma, UN işareti kontrolü, etiketleme Üretici Paketleyen Md. 19; ADR 1.4.3.2
Rampada araca yükleme, hasarlı varili ayırma, istif ve bağlama Üretici Yükleyen Md. 20; ADR 1.4.3.1
Sınıflandırma ve "UN 1090 ACETONE, 3, II, (D/E)" satırıyla taşıma evrakı Taşıma sözleşmesinde gönderen kimse Gönderen Md. 18/1-b, f; ADR 1.4.2.1
Taşıt belgesi, plaka, yazılı talimat, SRC5 Taşımacı Taşımacı Md. 22

Gönderen sorusu tek cevaplı değildir. Taşıma sözleşmeye bağlıysa sözleşmede gönderen olarak belirtilen kişi gönderendir (Md. 4/1-i). Ancak yol kenarı denetiminde evraktaki gönderen ve alıcı bilgisinde tereddüt olursa sevk irsaliyesine ya da e-irsaliyeye bakılır (Md. 32/2); irsaliyeyi üretici kesiyorsa ilk bakılan işletme genellikle üreticidir. Alıcı gönderen rolünü üstlenecekse bunu yazılı sözleşmeyle netleştirin.

Gönderen olmasa bile üretici, 20 ton ve üzerindeki paketleme ve yükleme için TMFB alır (Md. 7/1-ç). Gönderen de sayılıyorsa ve tehlikeli madde alımı yoksa belge "Gönderen" ile "Paketleyen/Yükleyen" konulu düzenlenir (Md. 7/1-c-4). İki durumda da üretici muaf gruplara girmez ve TMGD hizmeti alır.

Lojistik deposu (3PL) paketleyip yüklüyorsa yükümlülük kimde?

Malı satın almayan ama depoda boşaltan, yeniden paketleyen ve sevkiyat için araca yükleyen lojistik deposu; boşaltan, paketleyen ve yükleyendir. Her faaliyet konusunda son takvim yılında 20 ton ve üzerinde işlem yapıyorsa o konular için TMFB alır (Md. 7/1-ç). Malın sahibi çoğu durumda gönderendir.

Hesaplı örnek: Tuzla'da bir 3PL deposu, bir boya üreticisinin ürünlerini depoluyor. Son takvim yılında:

Faaliyet Miktar 20 ton eşiği
Gelen tırlardan boşaltma 140 ton Aşıldı: "Boşaltan"
Büyük ambalajdan küçük kutulara yeniden paketleme 12 ton Aşılmadı
Sevkiyat araçlarına yükleme 140 ton Aşıldı: "Yükleyen"

Depo, "Boşaltan" ve "Yükleyen" konulu TMFB alır. Paketleme 12 tonda kaldığı için Md. 7/1-ç'ye göre zorunlu değildir; ancak Md. 7/11 yapılan faaliyetlerin konularının belgede eksiksiz yer almasını ister. Uygulama farklı yorumlanabildiğinden "Paketleyen" konusunu eklemenizi ya da Bölge Müdürlüğü'nden teyit almanızı öneririz (eksik konu: 9.566 TL, 36/1-e). Depo TMGD'den muaf değildir. Ayrıca:

  1. Gönderenin adres yükümlülüğü. Malın sahibi, merkezi dışındaki bir adresten taşıma sözleşmesiyle gönderim yapıyorsa o adresi "Gönderen" konulu TMFB'sine işletir (Md. 7/10; aykırılık 6.378 TL, 36/1-d). Böyle her beş adres için ayrıca bir TMGD atar (Md. 8/3).
  2. Depo gönderen de olabilir. Gönderen tanımı üçüncü kişi adına sevk eden işletmeyi de kapsar (Md. 4/1-i). Taşımacıyla sözleşmeyi depo kuruyor ve evrakta gönderen depo ise gönderen yükümlülükleri depoya geçer; malın sahibi tehlikeli madde bilgisini depoya yazılı verir (ADR 1.4.2.1.3).
  3. Denize gidecek konteyner. Taşımayı deniz yolculuğu izleyecekse konteyneri yükleyenler deniz taşımacısına IMDG Kod 5.4.2'ye uygun konteyner/araç yükleme sertifikası verir (ADR 5.4.2). Ayrıntı IMDG Kod nedir sayfasında.

Malı teslim alıp boşaltan alıcının yükümlülükleri nelerdir?

İlgili mevzuatta aksine hüküm yoksa boşaltan yükümlülüğü alıcıya aittir (Md. 7/3). Bu yüzden yılda 20 ton ve üzeri tehlikeli madde alan işletmenin belgesi "Alıcı-Boşaltan" konulu düzenlenir (Md. 7/1-b). Alıcı hem Md. 24'teki alıcı, hem Md. 25'teki boşaltan yükümlülüklerini taşır.

Saha örneği: Çerkezköy'de bir fabrika, jeneratörleri için yılda 35 ton UN 1202 motorin alıyor. Tanker geldiğinde hortumu fabrikanın teknisyeni bağlar ve vanayı açar; fabrika boşaltandır. Md. 25'e göre:

  • Önce tankerdeki yük bilgisini sevkiyat belgesiyle karşılaştırır (a).
  • Boşaltmayı tehlikeye sokacak hasar varsa önlem alınana kadar durdurur (b).
  • Bitince dış yüzeye bulaşan maddeyi temizletir, vana ve kapakları kapatır (c).
  • Ateş, sigara, kıvılcım ve antistatik kıyafet kuralını uygular (e).

Boşaltmayı kendisi yapan fabrika "sadece Alıcı" değildir ve Md. 8/1-b muafiyetinden yararlanamaz. Yönetmelik burada bir yol tanır: Alıcı, Taşımacı ve Gönderen dışındaki konular devredilebilir (Md. 11/1). Fabrika boşaltmayı, belgesinde "Boşaltan" konusu bulunan bir taşımacıya devir sözleşmesiyle bırakabilir; böyle bir taşımacı hizmet verdiği adreste ayrıca TMFB almaz (11/5). Sözleşme süresince devreden işletmeden devredilen konu için TMGD istenmez (Md. 8/5) ve fabrika fiilen sadece "Alıcı" olarak faaliyet gösterir (Md. 12/1-e bu durumu ayrıca anar).

Şartlar sıkıdır. Sözleşme en az bir yıllıktır (11/9), devralan TMGD şartını sağlamış olmalıdır (11/6) ve hizmet alınan bütün taraflarla devir yapılmadan sorumluluk kalkmaz (11/3). Devir sözleşmesi yapmamak 6.378 TL'dir (36/1-g). Sözleşme biterse konu belgeye kendiliğinden geri eklenir ve TMGD zorunluluğu 15 gün içinde yerine getirilir (11/7). Alıcı yükümlülükleri (Md. 24) fabrikada kalır; personelin göreve başlamadan önce ve iki yılda bir ADR 1.3 eğitimi alması da sağlanır (Md. 7/9).

Taraf yükümlülüklerinde sık yapılan yanlışlar nelerdir?

En sık yanlış, yükümlülüğü belgeye bağlamaktır: "TMFB'miz yok, bizden bir şey istenmez." Md. 7/8 bunun tersini söyler. Diğerleri:

  • "Malı EXW verdik, gerisi alıcının işi." Doldurma, etiketleme ve yükleme sizin tesisinizde yapıldıysa paketleyen ve yükleyen sizsiniz (Md. 19, 20).
  • "Evrakı şoför yazsın." Dolu taşımada taşıma evrakı gönderenindir (Md. 18/1-b); taşımacının işi suretin taşıtta bulunmasını sağlamaktır (22/1-m).
  • "Boşaltmayı devrettik, alıcılık da bitti." Alıcı, Taşımacı ve Gönderen konuları devredilemez (Md. 11/1). Kabul ve konteyner yükümlülükleri alıcıda kalır.
  • "Hasarlı varili yükleriz, şoför fark ederse geri çevirir." Hasarlı ambalajı yüklememek yükleyenin (20/1-a), taşımamak sürücünün (23/1-g) ayrı yükümlülüğüdür. Aynı varil iki tutanak doğurabilir.
  • "Konteyner boşaldı, levhalar kalsın, nasılsa geri gidecek." Tamamen boşaltılıp temizlenen konteynerden ADR 5.3 levhalarını kaldırmak boşaltanın işidir (Md. 25/1-d; ADR 1.4.3.7.1-f).

ASAL TMGD, İstanbul, Kocaeli, Tekirdağ, Kırklareli ve Edirne'de tehlikeli madde güvenlik danışmanlığı kapsamında tesisteki her işi taraf ve madde düzeyinde eşleştirir.

Sık sorulan sorular

Tehlikeli madde gönderen yükümlülükleri nelerdir?

Gönderen, taşımaya yalnızca ADR'ye uygun gönderi teslim eder (ADR 1.4.2.1.1). Md. 18/1'e göre maddeyi sınıflandırır, taşıma evrakını hazırlar, TMFB'li taşımacı ve uygun taşıt seçer, uygun ambalaj, etiket ve plaka kullandırır, karışık yükleme kurallarına uyar.

Yükleyen, paketleyen ve gönderen aynı firma olabilir mi?

Evet. ADR 1.4.2 Not 1'e göre birden fazla taraf aynı işletme olabilir. Bu durumda işletme her rolün yükümlülüğünü ayrı ayrı yerine getirir.

EXW satış yapan üretici gönderen sayılır mı?

Taşıma bir sözleşmeye bağlıysa gönderen, sözleşmede gönderen olarak belirtilen kişidir (Md. 4/1-i). Ancak ürünü kendi tesisinde dolduran ve yükleyen üretici, gönderen olmasa bile paketleyen ve yükleyendir.

TMFB'si olmayan işletmenin yükümlülüğü var mı?

Var. Md. 7/8'e göre TMFB alma zorunluluğu olmayan işletmeler de Dördüncü Bölümdeki taraf yükümlülüklerini (Md. 18-26) yerine getirmek zorundadır.

Alıcı boşaltmayı başkasına bırakırsa TMGD'den muaf olur mu?

Boşaltan konusunu devir sözleşmesiyle devreden işletmeden, sözleşme süresince o konu için TMGD istenmez (Md. 8/5); geriye yalnızca "Alıcı" faaliyeti kalıyorsa Md. 8/1-b muafiyeti uygulanır. Sözleşme en az bir yıllık olmalı, devralan TMGD şartını sağlamalıdır (Md. 11/6, 11/9).

Gönderen faaliyet konusu devredilebilir mi?

Hayır. Md. 11/1'e göre Alıcı, Taşımacı ve Gönderen konuları devredilemez. Paketleyen, yükleyen, dolduran ve boşaltan gibi konular devir sözleşmesiyle devredilebilir.

Kaynaklar 6 resmî metin ve çapraz kontrol

Resmî

  1. ADR 2025 Cilt I, ECE/TRANS/352 Vol. I (UNECE; 1.2.1 tanımlar, 1.4.1, 1.4.2, 1.4.3, 1.8.3.1, Tablo A UN 1090): https://unece.org/sites/default/files/2025-01/2412006_E_ECE_TRANS_352_Vol.I_WEB_0.pdf
  2. ADR 2025 Cilt II, ECE/TRANS/352 Vol. II (UNECE; 5.4.1.1.6, 5.4.2 konteyner/araç yükleme sertifikası): https://unece.org/sites/default/files/2025-01/2412010_E_ECE_TRANS_352_Vol.II_WEB.pdf
  3. UNECE, ADR 2025 dosyaları: https://unece.org/adr-2025-files
  4. Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik, RG 18/6/2022, sayı 31870 (Md. 4, 7, 8, 11, 18-26, 32/2): https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/06/20220618-8.htm
  5. Değişiklik Yönetmeliği, RG 17/10/2026, sayı 33403 (Md. 23, 32/3 ve Md. 36/1'in yeni metni): https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/10/20261017-9.htm
  6. Değişiklik Yönetmeliği, RG 6/2/2025, sayı 32805 (Md. 7/9): https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/02/20250206-3.htm

Çapraz kontrol

  1. UHDGM, Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü: https://uhdgm.uab.gov.tr/
  2. Lexpera, Karayolu Yönetmeliği konsolide metni: https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/yonetmelikler/tehlikeli-maddelerin-karayoluyla-tasinmasi-hakkinda-yonetmelik
Hazırlayan ASAL TMGD Danışmanlık EkibiYayım Son güncelleme

Bu konuda sorunuz mu var?

Kısaca yazın; cevabı dayandığı maddeyle birlikte gönderelim.

Bu alan gerekli.
Bu alan gerekli.
Bu alan gerekli.

Bu form bilgilerinizi kendisi kaydetmez. Mesajınız WhatsApp ya da e-posta uygulamanızda hazır açılır; göndermeden önce görebilirsiniz.

Mesajınız hazır. Nasıl göndermek istersiniz?

ADR paragraf numaraları UNECE'nin yayımladığı ADR 2025 İngilizce metnine, Yönetmelik madde ve bentleri 18/6/2022 tarihli metne ve 17/10/2026 tarihli değişikliğe dayanır. Saha örneklerindeki firmalar ve miktarlar açıklama amaçlıdır; bir işletmenin hangi rolde olduğu, fiilen yaptığı işe ve taşıma sözleşmesine göre ayrıca değerlendirilir. Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir.

Durumunuzu maddesiyle söyleyelim.

Faaliyet belgenizi ya da son yılın sevk kayıtlarını paylaşın. Hangi yükümlülüğün size düştüğünü ve dayandığı maddeyi yazılı olarak bildirelim.